بیماری فلج اطفال (Poliomyelitis)
بیماری فلج اطفال (Poliomyelitis) یک عفونت ویروسی بسیار مسری است که توسط پولیوویروس ایجاد می‌شود. بیشتر افراد آلوده هیچ علامت مشخصی ندارند، اما در تعداد کمی از مبتلایان، ویروس می‌تواند سیستم عصبی را درگیر کرده و باعث ضعف عضلانی یا فلج دائمی شود. کودکان زیر پنج سال بیشتر در معرض بیماری قرار دارند، هرچند فرد واکسینه‌نشده در هر سنی ممکن است مبتلا شود. با وبلاگ سایت پزشکی روبرو برای خواندن توضیحات بیشتر درباره این موضوع همراه باشید. همچنین می‌توانید با انواع بیماری ها، علائم و درمان هر کدام و همچنین با درمان سرطان در سایت رو به رو آشنا شوید.
نکته مهم اینجاست که برای فلج اطفال درمانی که بتواند ویروس را از بدن حذف کند وجود ندارد. به همین دلیل واکسیناسیون با واکسن‌های OPV و IPV همچنان اصلی‌ترین ابزار پیشگیری است. ایران سال‌هاست وضعیت عاری از فلج اطفال بومی را حفظ کرده، اما گردش ویروس در برخی کشورهای منطقه باعث می‌شود واکسیناسیون و پایش بیماری همچنان اهمیت زیادی داشته باشد. (EMRO)
- اسم های دیگر بیماری فلج اطفال
- علت ابتلا به فلج اطفال
- فلج اطفال چگونه منتقل می‌شود؟
- نشانه های بیماری فلج اطفال
- نحوه تشخیص فلج اطفال
- عوارض و خطرات فلج اطفال
- تفاوت بیماری فلج اطفال در مردان و زنان
- فلج اطفال در کودکان و در دوران بارداری
- روش های درمان فلج اطفال
- درمان دارویی فلج اطفال
- درمان خانگی فلج اطفال
- رژیم غذایی مناسب برای فلج اطفال
- طول درمان فلج اطفال چقدر است؟
- پیشگیری از فلج اطفال
- پولیوویروس مشتق از واکسن و ویروس وحشی پولیو چه تفاوتی دارند؟
- آیا فلج اطفال هنوز در جهان وجود دارد؟
- پرسش‌های متداول درباره بیماری فلج اطفال
اسم های دیگر بیماری فلج اطفال
نام پزشکی این بیماری «پولیومیلیت» یا Poliomyelitis است و در منابع انگلیسی معمولاً با واژه کوتاه‌تر Polio شناخته می‌شود. اصطلاح فارسی «فلج اطفال» ممکن است این تصور را ایجاد کند که بیماری فقط کودکان را درگیر میکند، درحالی‌که بزرگسال واکسینه‌نشده نیز می‌تواند به پولیو مبتلا شود. (World Health Organization)
پولیومیلیت چیست و چه تفاوتی با سایر انواع فلج دارد؟
هر فلجی به معنی ابتلا به پولیو نیست. فلج شل حاد یا AFP یک علامت بالینی است و بیماری‌هایی مانند سندرم گیلن‌باره نیز می‌توانند چنین حالتی ایجاد کنند.
در پولیومیلیت، آسیب به نورون‌های حرکتی نخاع یا ساقه مغز عامل ضعف و فلج است. به همین دلیل برای تأیید تشخیص، آزمایش ویروس‌شناسی ضروری است و ظاهر بالینی به‌تنهایی کافی نیست. (CDC)
ویروس پولیو چگونه از روده به سیستم عصبی می‌رسد؟
پولیوویروس از خانواده Picornaviridae و جنس Enterovirus است. ویروس از راه دهان وارد بدن می‌شود، در حلق و دستگاه گوارش تکثیر میکند و در تعداد کمی از بیماران به سیستم عصبی مرکزی می‌رسد.
وقتی نورون‌های حرکتی شاخ قدامی نخاع یا ساقه مغز آسیب ببینند، ضعف عضلانی و فلج ایجاد می‌شود. فلج پولیومیلیت اغلب نامتقارن است و پاها بیشتر از دست‌ها درگیر می‌شوند. (CDC)
علت ابتلا به فلج اطفال
علت مستقیم بیماری، عفونت با پولیوویروس است. سه سروتیپ اصلی برای این ویروس شناخته شده‌اند، اما از ویروس‌های وحشی، امروز فقط نوع ۱ یا WPV1 باقی مانده است؛ ویروس وحشی نوع ۲ و نوع ۳ ریشه‌کن شده‌اند. (CDC)
ابتلا زمانی رخ می‌دهد که فرد فاقد ایمنی کافی با ویروس تماس پیدا کند. پوشش پایین واکسیناسیون، زندگی در مناطق دارای گردش ویروس، بهداشت نامناسب و تماس نزدیک با فرد آلوده از عوامل افزایش‌دهنده خطر هستند.
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به فلج اطفال هستند؟
کودکان خردسال، افراد واکسینه‌نشده یا کسانی که دوره واکسیناسیونشان کامل نشده بیشتر در معرض خطر قرار دارند. مسافرت یا اقامت در مناطقی که پولیوویروس در آنها در گردش است نیز اهمیت دارد.
واکسیناسیون فقط یک اقدام فردی نیست. وقتی پوشش واکسن در یک جامعه کاهش پیدا کند، امکان انتقال ویروس میان افراد حساس افزایش می‌یابد و حتی پولیوویروس‌های مشتق از واکسن نیز ممکن است فرصت گردش پیدا کنند. (CDC)
فلج اطفال چگونه منتقل می‌شود؟
انتقال مدفوعی ـ دهانی و نقش آب و غذای آلوده
مهم‌ترین راه انتقال پولیوویروس مسیر مدفوعی ـ دهانی است. ویروس دفع‌شده در مدفوع فرد آلوده می‌تواند از طریق دست، آب، غذا یا وسایل آلوده وارد دهان فرد دیگری شود.
این مسئله در مناطقی که دسترسی به آب سالم و سیستم دفع بهداشتی فاضلاب محدود است اهمیت بیشتری پیدا میکند. شست‌وشوی دست با آب و صابون نیز نقش مهمی دارد؛ ضدعفونی‌کننده‌های الکلی دست برای غیرفعال‌کردن پولیوویروس قابل اتکا نیستند. (CDC)
آیا پولیو از فرد بدون علامت هم منتقل می‌شود؟
بله. بیشتر عفونت‌های پولیو بدون علامت یا با نشانه‌های بسیار خفیف رخ می‌دهند، اما فرد همچنان می‌تواند ویروس را دفع کند.
همین ویژگی کنترل بیماری را دشوار میکند. نبود تب، درد یا فلج به معنی نبود امکان انتقال ویروس نیست. (World Health Organization)
دوره کمون و مدت قابلیت انتقال ویروس
دوره کمون پولیو معمولاً حدود ۷ تا ۱۰ روز است، اما می‌تواند بین ۴ تا ۳۵ روز متغیر باشد. ویروس ممکن است برای چند هفته پس از عفونت از طریق مدفوع دفع شود. (World Health Organization)
نشانه های بیماری فلج اطفال
علائم اولیه و شبه‌آنفلوآنزا
بیشتر افراد مبتلا علامت قابل مشاهده‌ای ندارند. حدود یک‌چهارم مبتلایان ممکن است علائمی شبیه یک بیماری ویروسی ساده تجربه کنند.
علائم احتمالی شامل موارد زیر است:
- تب
- خستگی
- سردرد
- گلودرد
- تهوع یا استفراغ
- درد شکم
- درد عضلانی و اندام‌ها
این علائم در موارد خفیف معمولاً طی چند روز برطرف می‌شوند. (CDC)
نشانه‌های درگیری مغز، نخاع و سیستم عصبی
در تعداد بسیار کمتری از افراد، عفونت به سیستم عصبی می‌رسد. سفتی گردن، درد شدید عضلات، مننژیت و ضعف اندام‌ها از علائم نگران‌کننده هستند.
فلج پولیومیلیت معمولاً شل است و رفلکس‌های تاندونی کاهش پیدا می‌کنند. برخلاف برخی اختلالات عصبی، حس اندام معمولاً حفظ می‌شود. (EMRO)
فلج شل حاد، اختلال تنفس و علائم هشداردهنده
برآورد سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد حدود یک مورد از هر ۲۰۰ عفونت می‌تواند به فلج برگشت‌ناپذیر منجر شود. در میان بیماران دچار فلج، درگیری عضلات تنفسی می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد. (World Health Organization)
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
ضعف ناگهانی دست یا پا، ناتوانی در راه‌رفتن، کاهش ناگهانی قدرت عضلات، اختلال بلع یا دشواری تنفس نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. به‌خصوص در کودک دچار فلج شل حاد، نباید منتظر ماند تا علائم خودبه‌خود برطرف شوند.
نحوه تشخیص فلج اطفال
شرح حال، معاینه عصبی و سابقه واکسیناسیون
پزشک زمان شروع ضعف، الگوی درگیری اندام‌ها، وجود تب، سابقه سفر و وضعیت واکسیناسیون را بررسی میکند. معاینه عصبی نیز برای بررسی قدرت عضلات و رفلکس‌ها انجام می‌شود.
آزمایش مدفوع و سایر نمونه‌های مورد استفاده برای تشخیص
نمونه مدفوع مهم‌ترین نمونه برای شناسایی پولیوویروس است. در شرایط خاص نمونه حلق یا مایع مغزی ـ نخاعی نیز بررسی می‌شود.
روش‌های آزمایشگاهی مانند کشت ویروس، PCR و تعیین توالی ژنتیکی می‌توانند مشخص کنند ویروس از نوع وحشی، مشتق از واکسن یا سویه واکسنی است. (CDC)
بیماری‌هایی که ممکن است با فلج اطفال اشتباه شوند
سندرم گیلن‌باره، برخی انتروویروس‌ها، بوتولیسم و تعدادی از بیماری‌های عصبی می‌توانند فلج شل حاد ایجاد کنند. به همین دلیل تشخیص نهایی پولیو باید با بررسی تخصصی و آزمایشگاهی انجام شود. (CDC)
عوارض و خطرات فلج اطفال
مهم‌ترین عارضه بیماری، باقی‌ماندن ضعف یا فلج دائمی است. مشکلات تنفسی، اختلال بلع، محدودیت حرکتی، تغییر شکل مفاصل و کاهش استقلال فرد نیز ممکن است در موارد شدید دیده شوند.
سندرم پس از فلج اطفال چیست؟
برخی افرادی که سال‌ها قبل پولیومیلیت فلجی داشته‌اند، حدود ۱۵ تا ۴۰ سال بعد دچار مجموعه‌ای از علائم جدید می‌شوند که سندرم پس از پولیو یا Post-Polio Syndrome نام دارد. این وضعیت عفونت مجدد نیست و به دیگران منتقل نمی‌شود. (CDC)
ضعف عضلانی، خستگی و مشکلات حرکتی سال‌ها بعد از بیماری
ضعف جدید یا تشدیدشونده عضلات، خستگی جسمی و ذهنی و درد مفاصل از علائم شناخته‌شده سندرم پس از پولیو هستند. CDC گزارش میکند این مشکل می‌تواند حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد بازماندگان پولیوی فلجی را درگیر کند. (CDC)
تجربه بیمار و خانواده در مسیر توانبخشی
تجربه گزارش‌شده بیماران نشان می‌دهد توانبخشی پولیو معمولاً یک مسیر کوتاه و یکسان برای همه نیست. نیاز به بریس، وسایل کمک‌حرکتی، فیزیوتراپی یا کاردرمانی بسته به عضلات آسیب‌دیده متفاوت است.
یک اشتباه رایج، افزایش خودسرانه تمرین برای عضله‌ای است که به‌شدت ضعیف شده است. برنامه تمرینی بهتر است توسط فیزیوتراپیست تنظیم شود تا فعالیت با ظرفیت واقعی عضله هماهنگ باشد.
تفاوت بیماری فلج اطفال در مردان و زنان
از نظر راه انتقال، روش تشخیص، واکسیناسیون و اصول درمان، تفاوت اساسی میان مردان و زنان وجود ندارد. عامل اصلی خطر، سطح ایمنی در برابر پولیوویروس و میزان مواجهه با ویروس است، نه جنسیت.
شدت بیماری می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. همچنین در بزرگسالانی که دچار نوع فلجی می‌شوند، بیماری ممکن است شدیدتر از کودکان باشد، اما این موضوع به معنی تفاوت ساده میان زنان و مردان نیست. (CDC)
فلج اطفال در کودکان و در دوران بارداری
فلج اطفال در کودکان
پولیو بیش از همه با کودکان زیر پنج سال شناخته می‌شود. نکته کاربردی برای والدین این است که حتی تأخیر در تکمیل واکسیناسیون باید پیگیری شود؛ چون محافظت مؤثر وابسته به دریافت دوزهای توصیه‌شده واکسن است. (World Health Organization)
فلج اطفال در دوران بارداری
خانم بارداری که احتمال مواجهه با پولیو دارد، باید درباره وضعیت واکسیناسیون خود با پزشک مشورت کند. واکسن غیرفعال IPV ویروس زنده ندارد و طبق راهنمای CDC، در صورت وجود خطر قابل توجه ابتلا و نیاز به محافظت فوری می‌تواند در بارداری استفاده شود. (NCBI)
تصمیم درباره واکسیناسیون اضافی در بارداری باید فردی باشد. سابقه واکسن، مقصد سفر و میزان خطر تماس با ویروس در این تصمیم اثر دارند.
روش های درمان فلج اطفال
آیا فلج اطفال درمان قطعی دارد؟
دارویی که بتواند پولیوویروس را از بدن حذف یا فلج ایجادشده را به‌طور قطعی برگرداند در دسترس نیست. درمان بر حفظ عملکرد بدن، کنترل علائم و جلوگیری از عوارض تمرکز دارد. (CDC)
درمان حمایتی، کنترل درد و حمایت تنفسی
بیمار ممکن است به کنترل درد، تأمین مایعات و پایش تنفس نیاز داشته باشد. در فلج بولبار یا درگیری عضلات تنفسی، حمایت تنفسی اهمیت حیاتی پیدا میکند.
فیزیوتراپی، کاردرمانی و توانبخشی پس از فلج
فیزیوتراپی و کاردرمانی می‌توانند به حفظ دامنه حرکت، استفاده بهتر از عضلات باقی‌مانده و افزایش استقلال بیمار کمک کنند. مداخله زودهنگام توانبخشی نیز ممکن است نتیجه عملکردی بهتری ایجاد کند. (CDC)
توصیه‌های حرفه‌ای برای مراقبت و بازتوانی بیمار
برنامه بازتوانی باید بر اساس شدت ضعف و عضلات درگیر تنظیم شود. تمرین بیشتر همیشه بهتر نیست؛ خستگی بیش از حد عضله آسیب‌دیده می‌تواند فعالیت روزمره بیمار را دشوارتر کند.
درمان دارویی فلج اطفال
داروی ضدویروسی تأییدشده‌ای برای درمان معمول پولیو وجود ندارد. داروهایی که پزشک تجویز میکند بیشتر برای کنترل تب، درد یا اسپاسم عضلانی هستند و خود ویروس را درمان نمی‌کنند. (World Health Organization)
انتخاب مسکن یا سایر داروها باید با سن بیمار، وضعیت کلی و بیماری‌های زمینه‌ای هماهنگ باشد. مصرف خودسرانه دارو در کودک یا بیماری که اختلال بلع و تنفس دارد مناسب نیست.
درمان خانگی فلج اطفال
فلج اطفال درمان خانگی اختصاصی ندارد. بیمار مشکوک به پولیو، به‌خصوص در صورت ضعف عضلانی یا فلج، باید توسط پزشک ارزیابی شود.
پس از تثبیت وضعیت و با نظر تیم درمان، نوشیدن مایعات کافی، استراحت مناسب و اجرای صحیح تمرین‌های توصیه‌شده می‌تواند بخشی از مراقبت در منزل باشد. ماساژ شدید، تمرین سنگین یا استفاده از درمان‌های سنتی به جای ارزیابی پزشکی ممکن است درمان ضروری را به تأخیر بیندازد.
رژیم غذایی مناسب برای فلج اطفال
رژیم غذایی ویژه‌ای وجود ندارد که پولیوویروس را درمان کند. بیمار باید بر اساس سن و شرایط جسمی، انرژی و پروتئین کافی، میوه، سبزی، غلات، منابع پروتئینی و مایعات کافی دریافت کند.
در بیماری که به علت درگیری عضلات حلق مشکل بلع دارد، موضوع متفاوت است. تنظیم بافت غذا و ارزیابی بلع اهمیت بیشتری از انتخاب یک ماده غذایی خاص دارد، زیرا ورود غذا یا مایع به راه هوایی می‌تواند خطرناک باشد.
طول درمان فلج اطفال چقدر است؟
در عفونت‌های خفیف، علائم شبه‌آنفلوآنزا اغلب حدود ۲ تا ۱۰ روز طول می‌کشند. در نوع فلجی، رسیدن ضعف به حداکثر شدت ممکن است بسیار سریع و طی چند روز اتفاق بیفتد. (World Health Organization)
بازیابی قدرت عضله ممکن است ماه‌ها ادامه پیدا کند. ضعف یا فلجی که حدود ۱۲ ماه پس از شروع بیماری باقی مانده باشد، در بسیاری از بیماران دائمی است. بعضی بازماندگان نیز چند دهه بعد با سندرم پس از پولیو روبه‌رو می‌شوند. (CDC)
پیشگیری از فلج اطفال
مؤثرترین روش پیشگیری از بیماری فلج اطفال واکسیناسیون کامل است. رعایت بهداشت دست، دسترسی به آب سالم و دفع بهداشتی فاضلاب کمک‌کننده هستند، اما جای واکسن را نمی‌گیرند. (World Health Organization)
تفاوت واکسن خوراکی OPV و واکسن تزریقی IPV
| ویژگی | OPV | IPV |
|---|---|---|
| نحوه مصرف | قطره خوراکی | تزریق |
| نوع ویروس | زنده تضعیف‌شده | غیرفعال |
| ایجاد ایمنی روده‌ای | قوی | کمتر از OPV |
| امکان ایجاد بیماری توسط خود واکسن | در شرایط بسیار نادر امکان مرتبط با سویه واکسنی وجود دارد | خیر |
| کاربرد | برنامه‌های واکسیناسیون و کنترل انتقال در بسیاری کشورها | ایجاد محافظت فردی قوی در برابر بیماری فلجی |
IPV علیه هر سه سروتیپ پولیو محافظت ایجاد میکند و چون ویروس زنده ندارد، نمی‌تواند پولیو ایجاد کند. OPV مزیت مهمی در ایجاد ایمنی مخاطی روده دارد و به همین دلیل در کنترل انتقال جامعه نقش ویژه‌ای دارد. (World Health Organization)
زمان‌بندی واکسیناسیون طبق برنامه ملی ایران
بر اساس برنامه واکسیناسیون ایران که در مرور منتشرشده سال ۲۰۲۶ در مجله منطقه مدیترانه شرقی سازمان جهانی بهداشت گزارش شده، واکسن خوراکی پولیو در بدو تولد، ۲، ۴ و ۶ ماهگی، ۱۸ ماهگی و ۶ سالگی قرار دارد. IPV نیز در این برنامه در ۴ و ۶ ماهگی گزارش شده است. (EMRO Dashboards)
برنامه ملی واکسیناسیون ممکن است با تصمیم وزارت بهداشت به‌روزرسانی شود. بنابراین برای زمان دقیق دوز کودک، کارت واکسیناسیون و آخرین دستورالعمل مرکز بهداشت ملاک قرار می‌گیرد.
ایمنی، عوارض و موارد احتیاط واکسن فلج اطفال
واکسن‌های پولیو ابزار اصلی کنترل جهانی بیماری هستند. واکنش‌های IPV معمولاً محدود و خفیف‌اند و ممکن است شامل درد محل تزریق باشند. (CDC)
اگر یک نوبت واکسن فراموش شود چه باید کرد؟
فراموش‌شدن یک نوبت به معنی شروع خودسرانه برنامه از ابتدا نیست. والدین باید کارت واکسیناسیون کودک را به مرکز بهداشت یا پزشک نشان دهند تا برنامه تکمیلی متناسب با سن و دوزهای قبلی تعیین شود.
پولیوویروس مشتق از واکسن و ویروس وحشی پولیو چه تفاوتی دارند؟
ویروس وحشی پولیو (WPV1) چیست؟
WPV1 همان پولیوویروس نوع ۱ است که بدون منشأ واکسنی در جمعیت گردش میکند. از سه نوع تاریخی پولیوویروس وحشی، امروز فقط نوع ۱ باقی مانده است. (CDC)
پولیوویروس در گردش مشتق از واکسن (cVDPV) چیست؟
واکسن خوراکی حاوی ویروس تضعیف‌شده است. در جامعه‌ای که پوشش واکسیناسیون پایین باشد، ویروس واکسنی می‌تواند برای مدت طولانی میان افراد حساس گردش کند و به‌تدریج تغییرات ژنتیکی پیدا کند.
در موارد نادر، چنین ویروسی می‌تواند دوباره توانایی ایجاد بیماری فلجی پیدا کند و cVDPV نامیده شود. این پدیده دلیل کنارگذاشتن واکسیناسیون نیست؛ برعکس، پوشش بالای واکسن مانع گردش طولانی ویروس می‌شود. (CDC)
چرا واکسیناسیون گسترده مانع گردش هر دو نوع ویروس می‌شود؟
وقتی تعداد زیادی از افراد جامعه ایمنی کافی داشته باشند، ویروس برای پیدا کردن میزبان حساس فرصت کمتری دارد. همین اصل هم برای WPV1 و هم برای پولیوویروس‌های مشتق از واکسن اهمیت دارد.
آیا فلج اطفال هنوز در جهان وجود دارد؟
وضعیت ریشه‌کنی فلج اطفال و مناطق دارای انتقال ویروس وحشی
بله؛ فلج اطفال هنوز به‌طور کامل ریشه‌کن نشده است. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت در ۲۵ اوت ۲۰۲۶، انتقال بومی WPV1 همچنان در افغانستان و پاکستان ادامه دارد و خطر گسترش بین‌المللی پولیو همچنان یک وضعیت اضطراری بهداشت عمومی با اهمیت بین‌المللی محسوب می‌شود. (World Health Organization)
چرا حتی کشورهای عاری از پولیو باید واکسیناسیون را ادامه دهند؟
ایران آخرین مورد بومی ویروس وحشی پولیو را در سال ۱۹۹۷ و آخرین مورد وارداتی را در سال ۱۹۹۸ گزارش کرده و وضعیت عاری از پولیو را حفظ کرده است. با این حال مجاورت جغرافیایی با دو کشور دارای انتقال بومی WPV1 نشان می‌دهد چرا ادامه واکسیناسیون و پایش محیطی ضروری است. (EMRO)
سفر به مناطق پرخطر و اهمیت بررسی وضعیت واکسیناسیون
فردی که قصد سفر به منطقه دارای گردش پولیوویروس دارد، بهتر است پیش از سفر وضعیت واکسیناسیون خود و کودکان همراه را بررسی کند. نیاز به دوز تکمیلی به سن، سابقه واکسیناسیون و مقصد سفر بستگی دارد.
پرسش‌های متداول درباره بیماری فلج اطفال
آیا فرد واکسینه‌شده ممکن است به فلج اطفال مبتلا شود؟
واکسن خطر ابتلا به بیماری فلجی را به‌شدت کاهش می‌دهد. دریافت کامل دوزهای توصیه‌شده IPV محافظت بسیار بالایی ایجاد میکند، اما تکمیل برنامه واکسیناسیون اهمیت دارد. (CDC)
آیا بزرگسالان هم به پولیو مبتلا می‌شوند؟
بله. پولیو فقط بیماری کودکان نیست و هر فرد فاقد ایمنی کافی ممکن است مبتلا شود.
آیا فلج ناشی از پولیو دائمی است؟
در برخی بیماران بخشی از قدرت عضله بازمی‌گردد، اما فلج باقی‌مانده ممکن است دائمی باشد. توانبخشی زودهنگام برای استفاده بهتر از عضلات سالم و حفظ عملکرد اهمیت زیادی دارد. (CDC)
آیا فلج اطفال با فلج مغزی کودکان یکسان است؟
خیر. فلج اطفال یک عفونت ویروسی ناشی از پولیوویروس است، درحالی‌که فلج مغزی مجموعه‌ای از اختلالات حرکتی ناشی از آسیب یا اختلال رشد مغز است و بیماری مسری محسوب نمی‌شود.
آیا ابتلا به فلج اطفال باعث ایمنی مادام‌العمر می‌شود؟
عفونت با یک سروتیپ پولیو معمولاً ایمنی طولانی‌مدت نسبت به همان سروتیپ ایجاد میکند، اما محافظت قابل توجهی در برابر سایر سروتیپ‌ها ایجاد نمی‌کند. به همین دلیل سابقه ابتلا جای برنامه واکسیناسیون را نمی‌گیرد. (CDC)
نتیجه گیری
بیماری فلج اطفال یک عفونت ویروسی قابل پیشگیری است که در بیشتر افراد بدون علامت می‌ماند، اما در موارد نادر می‌تواند به آسیب عصبی، فلج دائمی و حتی نارسایی تنفسی منجر شود. درمان اختصاصی ضدویروسی برای پولیو وجود ندارد و مراقبت حمایتی، فیزیوتراپی و توانبخشی اساس مدیریت بیماران علامت‌دار هستند.
برای خانواده‌های ایرانی، کامل‌بودن واکسیناسیون کودک مهم‌ترین اقدام پیشگیرانه است. مشاهده ضعف ناگهانی یا فلج شل، به‌خصوص در کودک، نیاز به ارزیابی پزشکی فوری دارد. ادامه واکسیناسیون اهمیت خود را از دست نداده است؛ چون تا زمانی که پولیوویروس در بخشی از جهان در گردش باشد، خطر ورود مجدد آن به مناطق عاری از بیماری صفر نیست.
