بیماری پلورزی مزمن (Chronic Pleurisy)
- راهنمای جامع بیماری پلورزی مزمن (Chronic Pleurisy)؛ وقتی تنفس با درد همراه میشود
- اسمهای دیگر بیماری پلورزی مزمن و طبقهبندیهای آن
- نشانههای بیماری پلورزی مزمن
- علت ابتلا به بیماری پلورزی مزمن
- نحوه تشخیص بیماری پلورزی مزمن
- تفاوت بیماری پلورزی مزمن در مردان و زنان
- روشهای درمان دارویی پلورزی مزمن
- درمان خانگی و تغییرات سبک زندگی
- رژیم غذایی مناسب برای پلورزی مزمن
- عوارض و خطرات بیماری پلورزی مزمن
- پیشگیری از بیماری پلورزی مزمن
- جراحی دکورتیکاسیون؛ راه حل نهایی
- پلورزی مزمن در کودکان و دوران بارداری
- طول درمان بیماری پلورزی مزمن چقدر است
راهنمای جامع بیماری پلورزی مزمن (Chronic Pleurisy)؛ وقتی تنفس با درد همراه میشود
بیماری پلورزی مزمن، که به التهاب طولانیمدت پردههای پوشاننده ریه (پلورا) اطلاق میشود، وضعیتی است که میتواند کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. در حالت طبیعی، پرده جنب یا پلورا شامل دو لایه نازک و لغزنده است؛ یک لایه به دیواره داخلی قفسه سینه چسبیده و لایه دیگر سطح ریه را میپوشاند. فضای باریک بین این دو لایه حاوی مقدار کمی مایع روانکننده است که اجازه میدهد ریهها هنگام تنفس بدون اصطکاک و به نرمی حرکت کنند. اما در پلورزی مزمن، این پردهها دچار التهاب، ضخامت و گاهی چسبندگی میشوند. برخلاف نوع حاد که با درد شدید و ناگهانی همراه است، نوع مزمن معمولاً با دردی مبهم، مداوم و محدودیت در تنفس خود را نشان میدهد و به نوعی بیماری مزمن ریوی تبدیل میشود.
این بیماری اغلب یک بیماری مستقل نیست، بلکه نشانهای از یک مشکل زمینهای دیگر مانند سل، بیماریهای خودایمنی یا عفونتهای مزمن است. در پلورزی مزمن، بافت پرده جنب ممکن است به تدریج فیبروزه شود (مانند بافت زخم، سفت شود). این سفت شدن باعث میشود که ریه نتواند به طور کامل منبسط شود و حجم هوای دریافتی کاهش یابد. این وضعیت مانند این است که یک بادکنک را داخل یک جعبه سفت و کوچک قرار دهید و بخواهید آن را باد کنید؛ محدودیت فضا مانع از باز شدن کامل بادکنک میشود. درک عمیق این بیماری، علل ایجادکننده و روشهای مدیریت آن برای جلوگیری از عوارض جبرانناپذیر مانند نارسایی تنفسی حیاتی است.
اسمهای دیگر بیماری پلورزی مزمن و طبقهبندیهای آن
در متون پزشکی و ادبیات سلامت، بیماری پلورزی مزمن ممکن است با نامها و اصطلاحات متفاوتی شناخته شود که هر کدام به جنبه خاصی از بیماری یا علت آن اشاره دارند. رایجترین نام معادل، “ذاتالجنب مزمن” است که در متون فارسی قدیمی و طب سنتی نیز به کار میرفته است. واژه “پلوریت” (Pleuritis) نیز دقیقاً مترادف با پلورزی است و به معنای التهاب پرده پلورا میباشد. بنابراین، اگر در گزارش پزشکی خود با واژه “Chronic Pleuritis” مواجه شدید، همان پلورزی مزمن است.
یکی دیگر از اصطلاحاتی که ممکن است با آن روبرو شوید، “پلورزی خشک” (Dry Pleurisy) در مقابل “پلورزی مرطوب” (Wet Pleurisy) یا همراه با افیوژن است. در پلورزی مزمن، گاهی مایع بین پردهها جذب میشود و دو لایه ملتهب مستقیماً روی هم ساییده میشوند که به آن فرم خشک میگویند. اگر این التهاب منجر به ایجاد بافت همبند و چسبندگی شدید شود، به آن “پلورزی چسبنده” (Adhesive Pleurisy) میگویند. در مراحل بسیار پیشرفته که پرده جنب کاملاً ضخیم و غیرقابل انعطاف میشود و دور ریه را مثل یک پوسته سخت میگیرد، اصطلاح “فیبروتوراکس” (Fibrothorax) به کار میرود که شدیدترین فرم عارضه پلورزی مزمن است.
در دستهبندیهای تخصصیتر، گاهی بیماری را بر اساس علت آن نامگذاری میکنند. مثلاً “پلورزی سلی” (Tuberculous Pleurisy) که ناشی از بیماری سل است و یکی از شایعترین علل نوع مزمن در جهان محسوب میشود. یا “پلورزی روماتوئید” که در بیماران مبتلا به روماتیسم مفصلی دیده میشود. همچنین اصطلاح “پاچی پلوریت” (Pachypleuritis) به معنای ضخیم شدن پرده جنب است که اغلب مترادف با عوارض مزمن این بیماری در نظر گرفته میشود. شناخت این نامها به بیمار کمک میکند تا درک بهتری از گزارشهای رادیولوژی و تشخیص پزشک داشته باشد و بداند که همه این واژهها به درجات مختلفی از التهاب و آسیب در پرده محافظ ریه اشاره دارند.
نشانههای بیماری پلورزی مزمن
علائم پلورزی مزمن معمولاً به صورت تدریجی و موذیانه ظاهر میشوند و ممکن است با علائم بیماریهای دیگر اشتباه گرفته شوند. برخلاف پلورزی حاد که مشخصه آن درد تیز و خنجری در قفسه سینه است، در نوع مزمن درد معمولاً ماهیت متفاوتی دارد. بیماران اغلب از یک درد مبهم، سنگین و مداوم در یک طرف قفسه سینه شکایت دارند. این درد ممکن است با تنفس عمیق، سرفه یا عطسه کمی بدتر شود، اما شدت آن معمولاً کمتر از نوع حاد است. دلیل این تغییر ماهیت درد، ضخیم شدن پردهها و کاهش حرکت آنهاست.
مهمترین و ناتوانکنندهترین علامت پلورزی مزمن، تنگی نفس (Dyspnea) است. این تنگی نفس ناشی از محدودیت مکانیکی است. وقتی پردههای ریه ضخیم و سفت میشوند، اجازه نمیدهند ریه به طور کامل باز شود. در نتیجه، فرد احساس میکند که نمیتواند یک نفس عمیق و رضایتبخش بکشد. این حالت ابتدا در هنگام فعالیتهای ورزشی رخ میدهد، اما با پیشرفت بیماری و تشکیل بافت فیبروز، حتی در فعالیتهای روزمره و استراحت نیز احساس میشود.
سرفه خشک و مداوم یکی دیگر از علائم شایع است. این سرفه ناشی از تحریک گیرنده های عصبی در پرده جنب است و معمولاً خلط ندارد، مگر اینکه بیماری زمینهای مانند سل یا برونشیت وجود داشته باشد. کاهش وزن، تبهای خفیف عصرگاهی، تعریق شبانه و بیاشتهایی نیز ممکن است وجود داشته باشد که بیشتر نشاندهنده علت زمینهای (مانند عفونت مزمن یا سرطان) است تا خودِ پلورزی. همچنین ممکن است نامتقارن بودن حرکت قفسه سینه دیده شود؛ یعنی هنگام تنفس، سمت سالم قفسه سینه بالا میآید اما سمتی که درگیر پلورزی مزمن است، حرکت کمتری دارد و ثابت میماند.
علت ابتلا به بیماری پلورزی مزمن
پلورزی مزمن به ندرت به خودی خود ایجاد میشود و معمولاً پیامد یا عارضه یک بیماری دیگر است. یکی از مهمترین و تاریخیترین علل این بیماری، عفونت سل (Tuberculosis) است. باکتری سل میتواند پردههای ریه را درگیر کرده و باعث التهاب طولانیمدت شود. حتی پس از درمان عفونت فعال، ممکن است اسکار و ضخامت پرده جنب باقی بماند و منجر به پلورزی مزمن شود. در کشورهایی که سل شیوع دارد، این بیماری همچنان علت اصلی محسوب میشود.
دسته دوم علل، بیماریهای خودایمنی و بافت همبند هستند. بیماریهایی مانند آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی) و لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) میتوانند به پردههای ریه حمله کنند. در این حالت، سیستم ایمنی بدن به اشتباه بافت پلورا را هدف قرار میدهد و التهاب مزمن ایجاد میکند. این نوع پلورزی میتواند سالها با فراز و نشیب ادامه داشته باشد و منجر به فیبروز شود.
مواجهه با مواد سمی و شغلی نیز نقش مهمی دارد. استنشاق الیاف آزبست (پنبه کوهی) یکی از علل شناخته شده ضخیم شدن پرده جنب و پلورزی مزمن است. الیاف آزبست وارد ریه شده و به سمت پرده جنب مهاجرت میکنند و باعث التهاب و تشکیل پلاکهای سفت میشوند. علاوه بر این، عفونتهای باکتریایی درمان نشده که منجر به آمپیم (تجمع چرک) میشوند، سرطانهای ریه یا متاستاز سرطانهای دیگر به پرده جنب، و حتی عوارض ناشی از جراحیهای قلب باز یا ضربه به قفسه سینه نیز میتوانند زمینهساز ابتلا به این بیماری باشند.
نحوه تشخیص بیماری پلورزی مزمن
تشخیص پلورزی مزمن نیازمند ترکیبی از معاینه بالینی دقیق و روشهای تصویربرداری است. پزشک ابتدا با گرفتن شرح حال درباره سابقه بیماریهایی مثل سل، روماتیسم یا سابقه شغلی (کار در محیطهای پر گرد و غبار) شروع میکند. در معاینه فیزیکی، پزشک با گوشی پزشکی به صدای ریه گوش میدهد. یکی از نشانههای کلاسیک، شنیدن صدای “اصطکاک پلورال” (Friction Rub) است که شبیه صدای راه رفتن روی برف خشک یا مالیدن دو تکه چرم به هم است. همچنین در دق کردن قفسه سینه، صدای مات (Dullness) شنیده میشود که نشانه ضخیم شدن پرده یا وجود مایع است.
تصویربرداری گام حیاتی بعدی است. عکس رادیولوژی قفسه سینه (Chest X-ray) معمولاً اولین تست است که میتواند ضخیم شدن پرده جنب، گرد شدن زوایای ریه یا کلسیفیکاسیون (رسوب کلسیم) را نشان دهد. اما برای دیدن جزئیات دقیقتر، سیتی اسکن (CT Scan) ضروری است. سیتی اسکن میتواند ضخامت دقیق پردهها، وجود مایع محبوس شده و تغییرات بافت ریه زیرین را نشان دهد و به افتراق بین بافت التهابی و تومور کمک کند.
گاهی اوقات برای تشخیص قطعی و رد کردن سرطان یا عفونتهای خاص، نیاز به نمونهبرداری است. این کار میتواند از طریق توراسنتز (کشیدن مایع پلور با سوزن) و آنالیز آزمایشگاهی مایع انجام شود. اگر مایع وجود نداشته باشد یا نتیجهبخش نباشد، بیوپسی پرده جنب انجام میشود. بیوپسی میتواند از طریق سوزنهای مخصوص یا با روش جراحی توراکوسکوپی (VATS) که در آن دوربین وارد قفسه سینه میشود، صورت گیرد تا تکهای از بافت ملتهب برای بررسی پاتولوژی برداشته شود.
تفاوت بیماری پلورزی مزمن در مردان و زنان
الگوی ابتلا به پلورزی مزمن در مردان و زنان میتواند بسته به علت زمینهای بیماری متفاوت باشد. به طور کلی، تفاوت فیزیولوژیک خاصی در ساختار پرده جنب زن و مرد وجود ندارد که باعث استعداد ذاتی متفاوت شود، اما “علل ایجادکننده” در دو جنس شیوع متفاوتی دارند. برای مثال، پلورزی مزمن ناشی از بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید، در زنان بسیار شایعتر است. زنان در سنین باروری و میانسالی بیشتر در معرض بیماریهای بافت همبند هستند و در نتیجه، عوارض ریوی این بیماریها نیز در آنها بیشتر دیده میشود.
از سوی دیگر، پلورزی مزمن ناشی از عوامل شغلی و محیطی، به طور تاریخی در مردان شیوع بیشتری داشته است. مردان به دلیل اشتغال بیشتر در صنایع سنگین، معادن، ساختمانسازی و کار با مواد عایق (آزبست)، بیشتر در معرض استنشاق ذرات مضر بودهاند که منجر به ضخیم شدن پرده جنب میشود. همچنین در برخی جوامع، شیوع سل در مردان به دلیل رفتارهای اجتماعی و تماسهای بیشتر، بالاتر بوده که منجر به افزایش موارد پلورزی سلی در آنها شده است.
از نظر علائم بالینی، زنان ممکن است علائم تنگی نفس را زودتر گزارش کنند یا آن را با خستگی ناشی از کمخونی (که در زنان شایعتر است) اشتباه بگیرند. در مردان، گاهی علائم نادیده گرفته شده و بیماری در مراحل پیشرفتهتر با ضخامت شدید پرده جنب (فیبروتوراکس) تشخیص داده میشود. درک این تفاوتهای اپیدمیولوژیک به پزشکان کمک میکند تا در مواجهه با یک بیمار زن یا مرد، لیست تشخیصهای افتراقی خود را اولویتبندی کنند.
روشهای درمان دارویی پلورزی مزمن
درمان دارویی پلورزی مزمن کاملاً وابسته به علت زمینهای آن است، زیرا پلورزی معمولاً نشانه یک بیماری دیگر است. هدف اصلی درمان، کاهش التهاب، کنترل درد و درمان بیماری اصلی است. برای کنترل درد و التهاب عمومی، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن خط اول درمان هستند. این داروها با کاهش تورم پردهها، درد را تسکین میدهند و تنفس را راحتتر میکنند.
اگر علت بیماری خودایمنی باشد (مانند لوپوس یا روماتیسم)، درمان اصلی استفاده از کورتیکواستروئیدها (کورتونها) مانند پردنیزولون است. کورتونها التهاب را با قدرت سرکوب میکنند و مانع از تشکیل بافت فیبروز جدید میشوند. در موارد مقاوم، ممکن است از داروهای سرکوبکننده ایمنی قویتر استفاده شود. اگر علت بیماری عفونت باکتریایی مزمن یا سل باشد، یک دوره طولانی آنتیبیوتیکهای خاص (گاهی تا ۶ ماه یا بیشتر برای سل) ضروری است تا عفونت کاملاً ریشهکن شود.
در مواردی که تجمع مایع (افیوژن) وجود دارد، ممکن است نیاز به استفاده از داروهای مدر (دیورتیک) باشد، هرچند تخلیه فیزیکی مایع مؤثرتر است. استفاده از داروهای حلکننده فیبرین (فیبرینولیتیک) که به داخل فضای پلور تزریق میشوند، گاهی برای شکستن چسبندگیهای اولیه و جلوگیری از سفت شدن پرده جنب استفاده میشود. مدیریت سرفه با داروهای ضدسرفه نیز برای کاهش درد بیمار و جلوگیری از تحریک بیشتر پردهها توصیه میشود.
درمان خانگی و تغییرات سبک زندگی
درمانهای خانگی نمیتوانند پلورزی مزمن را درمان کنند، اما میتوانند به مدیریت علائم و بهبود کیفیت زندگی کمک کنند. یکی از موثرترین روشهای تسکین درد در خانه، “اسپلینت کردن” (Splinting) قفسه سینه است. به این معنی که بیمار هنگام سرفه کردن یا عطسه، یک بالش نرم را محکم روی قفسه سینه خود (سمت دردناک) فشار دهد. این کار حرکت قفسه سینه را محدود کرده و درد ناشی از اصطکاک پردهها را کاهش میدهد.
خوابیدن به سمت پهلوی درگیر نیز میتواند کمککننده باشد. شاید عجیب به نظر برسد، اما خوابیدن روی سمتی که درد میکند، باعث میشود حرکت آن سمت کمتر شود و سمت سالم ریه بتواند آزادانه منبسط شود و کار تنفس را انجام دهد. استفاده از بخور گرم یا سرد (بسته به راحتی بیمار) میتواند به مرطوب کردن راههای هوایی و کاهش سرفه کمک کند.
انجام تمرینات تنفسی آرام و کنترل شده (مانند تنفس دیافراگمی) در خانه بسیار مهم است. این تمرینات از سفت شدن بیشتر قفسه سینه جلوگیری میکنند و به حفظ ظرفیت ریه کمک میکنند. ترک سیگار یک ضرورت مطلق است؛ دود سیگار التهاب را تشدید کرده و خونرسانی به بافتهای در حال ترمیم را مختل میکند. استراحت کافی و پرهیز از فعالیتهای سنگین که نیاز به تنفس سریع دارند، به بدن فرصت میدهد تا انرژی خود را صرف مبارزه با التهاب کند.
رژیم غذایی مناسب برای پلورزی مزمن
تغذیه نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی و کاهش التهاب بدن دارد. برای بیماران مبتلا به پلورزی مزمن، رژیم غذایی “ضدالتهاب” توصیه میشود. این رژیم شامل مصرف فراوان میوهها و سبزیجات رنگارنگ، به ویژه آنهایی که سرشار از آنتیاکسیدان هستند (مانند توتها، اسفناج، هویج و مرکبات) است. آنتیاکسیدانها با رادیکالهای آزاد که باعث آسیب بافتی میشوند، مبارزه میکنند.
اسیدهای چرب امگا-۳ که در ماهیهای چرب (مانند سالمون و ساردین)، گردو و دانههای کتان یافت میشوند، خواص ضدالتهابی قوی دارند و میتوانند به کاهش درد مفاصل و پردههای ریه کمک کنند. پروتئین کافی (گوشت سفید، حبوبات، تخممرغ) برای ترمیم بافتهای آسیبدیده و حفظ قدرت عضلات تنفسی ضروری است. اگر بیمار دچار کاهش وزن شده است (که در موارد سل یا سرطان شایع است)، رژیم غذایی پرکالری و پرپروتئین باید تحت نظر متخصص تغذیه اجرا شود.
هیدراتاسیون یا نوشیدن آب کافی نیز بسیار مهم است. کمآبی باعث غلیظ شدن ترشحات بدن و خشکی بافتها میشود. نوشیدن آب کافی به نازک شدن مخاط و عملکرد بهتر سیستم ایمنی کمک میکند. همچنین، کمبود ویتامین D با بیماریهای خودایمنی و عفونی ارتباط دارد؛ بنابراین مصرف مکمل ویتامین D (پس از آزمایش خون) میتواند به روند بهبودی کمک کند. پرهیز از غذاهای فرآوری شده، قندهای مصنوعی و چربیهای ترانس که التهابزا هستند، توصیه میشود.
عوارض و خطرات بیماری پلورزی مزمن
اگر پلورزی مزمن درمان نشود یا به درستی مدیریت نگردد، میتواند منجر به عوارض جدی و دائمی شود. مهمترین عارضه، “فیبروتوراکس” است. در این حالت، پردههای پلورا آنقدر ضخیم و سفت میشوند که مانند یک پوستهی گچی دور ریه را میگیرند و آن را حبس میکنند (Trapped Lung). این وضعیت باعث کاهش شدید حجم ریه و نارسایی تنفسی میشود و ممکن است نیاز به جراحیهای سنگین برای لایهبرداری از ریه داشته باشد.
چسبندگیهای شدید داخل قفسه سینه میتواند باعث تغییر شکل قفسه سینه، انحراف ستون فقرات (اسکولیوز) به سمت درگیر و بالا کشیده شدن دیافراگم شود. این تغییرات آناتومیک، عملکرد تنفسی را بیش از پیش مختل میکنند. همچنین تجمع مزمن مایع میتواند تبدیل به “آمپیم” (تجمع چرک) شود که یک عفونت خطرناک است و میتواند وارد خون شود (سپسیس).
کلسیفیکاسیون یا رسوب کلسیم در پرده جنب، یکی دیگر از عوارض طولانیمدت است که باعث سختی بیشتر بافت میشود. درد مزمن قفسه سینه که حتی پس از فروکش کردن التهاب باقی میماند، میتواند منجر به افسردگی، اختلال خواب و کاهش کیفیت زندگی بیمار شود. در موارد نادر، التهاب مزمن طولانیمدت ریسک بروز برخی بدخیمیها را در بافت پلورا افزایش میدهد.
پیشگیری از بیماری پلورزی مزمن
پیشگیری از پلورزی مزمن عمدتاً بر پیشگیری و درمان به موقع بیماریهای زمینهای متمرکز است. مهمترین اقدام، تشخیص و درمان سریع و کامل عفونتهای ریوی است. اگر ذاتالریه یا پلورزی حاد به طور کامل درمان شود، احتمال تبدیل آن به فرم مزمن کاهش مییابد. واکسیناسیون علیه سل (BCG) و پنومونی (ذاتالریه) در گروههای پرخطر میتواند از عفونتهای اولیهای که منجر به پلورزی میشوند، جلوگیری کند.
مدیریت دقیق بیماریهای خودایمنی نیز نقش کلیدی دارد. بیمارانی که مبتلا به لوپوس یا روماتیسم هستند، باید داروهای خود را منظم مصرف کنند تا التهاب سیستمیک بدنشان تحت کنترل باشد و به ریهها آسیب نزند. تشخیص زودهنگام درگیری ریوی در این بیماران و شروع درمانهای محافظتی بسیار موثر است.
در محیطهای شغلی، رعایت اصول ایمنی و استفاده از ماسکهای استاندارد برای جلوگیری از استنشاق آزبست و سایر ذرات معدنی ضروری است. حذف مواد خطرناک از محیط کار و پایش سلامت کارگران میتواند از بروز پلورزیهای شغلی پیشگیری کند. همچنین، سبک زندگی سالم شامل ورزش منظم و تغذیه مناسب، سیستم ایمنی را تقویت کرده و مقاومت بدن را در برابر عفونتها افزایش میدهد.
جراحی دکورتیکاسیون؛ راه حل نهایی
زمانی که داروها پاسخگو نیستند و پرده جنب به قدری ضخیم شده که ریه را حبس کرده است (ریه حبس شده)، روشهای جراحی مطرح میشوند. عمل جراحی اصلی برای این وضعیت، “دکورتیکاسیون” (Decortication) نام دارد. واژه دکورتیکاسیون به معنای “پوستکنی” یا برداشتن پوسته است. در این عمل پیچیده، جراح قفسه سینه را باز میکند یا از طریق روشهای ویدئویی (VATS) وارد میشود و لایه ضخیم، فیبروزه و سفت شدهای که روی ریه تشکیل شده را با دقت جدا میکند و برمیدارد.
هدف از این جراحی، آزادسازی ریه است تا بتواند دوباره منبسط شود و پر از هوا گردد. این عمل معمولاً برای بیمارانی انجام میشود که تنگی نفس شدید و ناتوانکننده دارند و بیماری آنها با گذشت زمان بهبود نیافته است. دکورتیکاسیون عملی سنگین است و دوره نقاهت دارد، اما میتواند ظرفیت تنفسی بیمار را به طور چشمگیری بازگرداند و کیفیت زندگی او را بهبود بخشد. موفقیت این عمل به مهارت جراح و میزان سلامت بافت اصلی ریه در زیر لایه فیبروزه بستگی دارد.
پلورزی مزمن در کودکان و دوران بارداری
پلورزی مزمن در کودکان نسبتاً نادر است و اگر رخ دهد، معمولاً عارضهای از یک عفونت شدید ریوی مانند ذاتالریه باکتریایی پیچیده (آمپیم) یا بیماری سل است. همچنین بیماریهای ژنتیکی مانند تب مدیترانهای فامیلیال (FMF) یا فیبروز کیستیک میتوانند زمینهساز آن باشند. در کودکان، چون قفسه سینه انعطافپذیرتر است، درمان سریع میتواند از تغییر شکلهای استخوانی در آینده جلوگیری کند. علائم در کودکان ممکن است غیراختصاصی باشد، مانند تب طولانی، بیحالی و عدم تمایل به بازی کردن.
در دوران بارداری، بروز پلورزی مزمن چالشبرانگیز است. بارداری خود باعث بالا آمدن دیافراگم و کاهش حجم قفسه سینه میشود. اگر مادر دچار پلورزی مزمن باشد، تنگی نفس میتواند بسیار شدید شود و اکسیژنرسانی به جنین را تحت تأثیر قرار دهد. تشخیص در بارداری محدودیت دارد زیرا استفاده از اشعه ایکس و سیتی اسکن باید با احتیاط شدید و محافظ سربی انجام شود. درمان دارویی نیز باید با دقت انتخاب شود؛ بسیاری از آنتیبیوتیکها و مسکنها در بارداری مجاز نیستند. پزشکان معمولاً تلاش میکنند با روشهای محافظهکارانه و داروهای ایمن، مادر را تا زمان زایمان مدیریت کنند.
طول درمان بیماری پلورزی مزمن چقدر است
طول درمان پلورزی مزمن بسیار متغیر است و مستقیماً به علت بیماری بستگی دارد. اگر علت بیماری عفونت سل باشد، درمان آنتیبیوتیکی استاندارد حداقل ۶ ماه طول میکشد و بهبودی کامل بافتها ممکن است ماهها پس از پایان درمان دارویی زمان ببرد. در موارد عفونی غیر سلی (مانند آمپیم مزمن)، درمان ممکن است شامل هفتهها تخلیه چرک و مصرف آنتیبیوتیک باشد.
اگر بیماری ناشی از اختلالات خودایمنی (مثل لوپوس) باشد، درمان ماهیت مزمن و طولانیمدت دارد. بیمار ممکن است نیاز داشته باشد سالها داروهای کنترلکننده ایمنی مصرف کند تا بیماری در حالت خاموش باقی بماند. در این حالت، هدف کنترل بیماری است نه درمان قطعی.
در مواردی که فیبروز شدید ایجاد شده است، بافت اسکار خودبهخود از بین نمیرود و وضعیت پایدار میماند، مگر اینکه جراحی انجام شود. پس از جراحی دکورتیکاسیون، دوره بهبودی و فیزیوتراپی تنفسی ممکن است چندین ماه طول بکشد تا بیمار به حداکثر ظرفیت تنفسی خود برسد. بنابراین، بیماران باید برای یک مسیر درمانی طولانی و پیگیریهای منظم پزشکی آماده باشند.
جمعبندی
پلورزی مزمن وضعیتی است که در آن پوشش محافظ ریهها دچار التهاب طولانیمدت، ضخیمشدگی و سفتی میشود. این بیماری اغلب نتیجه عفونتهایی مانند سل، بیماریهای خودایمنی مثل روماتیسم، یا مواجهه با عوامل محیطی است. علائم آن شامل درد مبهم قفسه سینه، تنگی نفس پیشرونده و سرفه خشک است که ناشی از محدودیت در انبساط ریههاست (ریه حبس شده).
تشخیص این بیماری با استفاده از معاینه بالینی، سیتی اسکن قفسه سینه و گاهی نمونهبرداری از پرده جنب انجام میشود. درمان اصلی بر رفع علت زمینهای متمرکز است؛ استفاده از آنتیبیوتیکها برای عفونت، کورتونها برای بیماریهای خودایمنی و فیزیوتراپی تنفسی برای بهبود ظرفیت ریه. در موارد شدید که لایهای ضخیم دور ریه را میگیرد، عمل جراحی دکورتیکاسیون برای آزادسازی ریه ضروری است. اگرچه این بیماری میتواند ناتوانکننده باشد، اما با تشخیص به موقع و مدیریت صحیح پزشکی و تغییر سبک زندگی، میتوان عوارض آن را به حداقل رساند و تنفس راحتتری را تجربه کرد.