بیماری برونشیت ائوزینوفیلیک (Eosinophilic Bronchitis)

برونشیت ائوزینوفیلیک (Eosinophilic Bronchitis)؛ سرفه‌های مزمن و پنهان

برونشیت ائوزینوفیلیک (EB) یا به طور دقیق‌تر «برونشیت ائوزینوفیلیک غیر آسمی» (NAEB)، یکی از علل شایع اما کمتر شناخته شده سرفه‌های مزمن در جهان است. بسیاری از افرادی که ماه‌ها از سرفه خشک رنج می‌برند و به درمان‌های معمول آسم یا آلرژی پاسخ نمی‌دهند، ممکن است به این عارضه مبتلا باشند. در این بیماری، مجاری تنفسی ملتهب می‌شوند، اما این التهاب ناشی از عفونت ویروسی یا باکتریایی نیست. عامل اصلی این التهاب، نوع خاصی از گلبول‌های سفید خون به نام «ائوزینوفیل» است. در حالت عادی، ائوزینوفیل‌ها مسئول مبارزه با انگل‌ها و واکنش‌های آلرژیک هستند، اما در این بیماری، آن‌ها به دیواره نای و برونش‌ها هجوم می‌برند و باعث تحریک و سرفه می‌شوند که نوعی حساسیت تنفسی به وجود می‌آورند. تفاوت کلیدی این بیماری با آسم در این است که در برونشیت ائوزینوفیلیک، راه‌های هوایی تنگ نمی‌شوند و اسپاسم ندارند، به همین دلیل بیمار خس‌خس سینه یا تنگی نفس حمله ای را تجربه نمی‌کند. شناخت دقیق این بیماری می‌تواند پایانی بر ماه‌ها سرگردانی بیمارانی باشد که با تشخیص‌های اشتباه تحت درمان قرار گرفته‌اند.

نشانه‌های بیماری برونشیت ائوزینوفیلیک

مهم‌ترین، بارزترین و اغلب تنها نشانه‌ی بالینی برونشیت ائوزینوفیلیک، سرفه مزمن است. منظور از مزمن، سرفه‌ای است که بیش از ۸ هفته طول کشیده باشد. این سرفه‌ها معمولاً خشک هستند، اما گاهی ممکن است با خلط بسیار کم و شفاف همراه باشند. ویژگی آزاردهنده این سرفه‌ها این است که در هر ساعتی از شبانه روز ممکن است رخ دهند، اما اغلب در برخورد با هوای سرد، بوهای تند (مثل عطر یا شوینده‌ها) یا هنگام ورزش کردن تحریک می‌شوند. بیمار احساس می‌کند که یک پر یا جسم خارجی در گلویش گیر کرده است و مدام تلاش می‌کند با سرفه کردن آن را خارج کند، اما موفقیتی حاصل نمی‌شود. این حس «خارش گلو» یا «تیک در گلو» بسیار شایع است.

نکته بسیار مهم در مورد نشانه‌های این بیماری، «آنچه که وجود ندارد» است. برخلاف آسم، بیمار مبتلا به برونشیت ائوزینوفیلیک معمولاً صدای خس‌خس سینه (ویزینگ) ندارد. همچنین تنگی نفس فعالیتی شدید که مانع ورزش کردن شود، کمتر دیده می‌شود. عملکرد ریه در تست‌های معمول تنفسی (اسپیرومتری) کاملاً نرمال است که همین موضوع باعث گیج شدن پزشکان می‌شود. بیمار ممکن است بارها به پزشک مراجعه کند و معاینه ریه او با گوشی پزشکی کاملاً طبیعی باشد.

علاوه بر سرفه، برخی بیماران ممکن است از ترشحات پشت حلق (Post-nasal drip) شکایت داشته باشند، زیرا التهاب ائوزینوفیلیک می‌تواند همزمان مخاط بینی و سینوس‌ها را نیز درگیر کند. خستگی ناشی از سرفه‌های شبانه و درد عضلات شکم و قفسه سینه به دلیل فشار سرفه نیز از عوارض ثانویه و نشانه‌های همراه بیماری هستند. در برخی موارد نادر، اگر فرد همزمان رفلاکس معده داشته باشد، علائم تشدید می‌شود و تفکیک اینکه کدام بیماری باعث سرفه شده، دشوار می‌گردد. بنابراین، اگر سرفه‌ای دارید که بیش از دو ماه طول کشیده، عکس ریه‌تان سالم است و تست‌های آسم شما منفی شده‌اند، این بیماری یکی از مظنونین اصلی است.

علت ابتلا به برونشیت ائوزینوفیلیک

علت دقیق اینکه چرا سیستم ایمنی بدن ناگهان تصمیم می‌گیرد ائوزینوفیل‌ها را به سمت ریه روانه کند، هنوز به طور کامل کشف نشده است، اما تحقیقات پزشکی چندین فاکتور محرک را شناسایی کرده‌اند. مکانیزم اصلی بیماری، نوعی اختلال در تنظیم سیستم ایمنی است که شباهت زیادی به آلرژی دارد. در واقع، بسیاری از پزشکان این بیماری را در طیف بیماری‌های آتوپیک (آلرژیک) طبقه‌بندی می‌کنند. وقتی فرد مستعد در معرض مواد محرک قرار می‌گیرد، سلول‌های لنفوسیت T در بدن فعال شده و موادی ترشح می‌کنند که باعث جذب ائوزینوفیل‌ها به بافت ریه می‌شود.

یکی از شایع‌ترین علل محیطی، آلرژن‌های استنشاقی هستند. گرده گیاهان، مایت‌های موجود در گرد و غبار منزل، شوره حیوانات خانگی و هاگ قارچ‌ها می‌توانند آغازگر این التهاب باشند. مطالعات نشان داده است که درصد قابل توجهی از بیماران مبتلا به NAEB، همزمان دچار رینیت آلرژیک (حساسیت بینی) نیز هستند که نشان‌دهنده یک زمینه آلرژیک کلی در بدن است.

عامل بسیار مهم دیگر، محرک‌های شغلی هستند. افرادی که در محیط کار خود با مواد شیمیایی خاصی سروکار دارند، بیشتر در معرض خطر هستند. موادی مانند رزین‌های اپوکسی، لاتکس، ایزوسیانات‌ها (در رنگ‌سازی)، آرد گندم (در نانوایی‌ها) و بخارات جوشکاری می‌توانند باعث بروز این بیماری شوند. در این موارد، سرفه بیمار معمولاً در روزهای کاری بدتر می‌شود و در تعطیلات آخر هفته یا مرخصی‌ها بهبود می‌یابد. آلودگی هوا و دود سیگار نیز اگرچه علت مستقیم اولیه نیستند، اما به عنوان محرک‌های قوی عمل کرده و التهاب را شعله‌ور می‌کنند. همچنین برخی داروها ممکن است واکنش‌های ائوزینوفیلیک ایجاد کنند، هرچند این مورد کمتر شایع است. بنابراین ترکیبی از استعداد ژنتیکی و عوامل محیطی، موتور محرک این بیماری است.

نحوه تشخیص برونشیت ائوزینوفیلیک

تشخیص برونشیت ائوزینوفیلیک یکی از چالش‌برانگیزترین مراحل در پزشکی ریه است و نیاز به تست‌های تخصصی دارد. معاینه فیزیکی و عکس رادیولوژی قفسه سینه در این بیماران معمولاً کاملاً طبیعی است و هیچ کمکی به تشخیص نمی‌کند. اولین قدم، رد کردن سایر علل سرفه مانند آسم، رفلاکس معده و ترشحات پشت حلق است. برای این کار، پزشک تست اسپیرومتری (نوار ریه) انجام می‌دهد. در بیماران NAEB، اسپیرومتری نرمال است و تست متاکولین (که برای تحریک آسم استفاده می‌شود) نیز منفی می‌شود. این منفی شدن تست‌ها، آسم را رد می‌کند.

استاندارد طلایی و دقیق‌ترین روش برای تشخیص قطعی، آزمایش «القای خلط» (Sputum Induction) است. در این روش، بیمار محلول آب‌نمک غلیظ (سالین هایپرتونیک) را استنشاق می‌کند تا ریه‌ها تحریک به تولید خلط شوند. سپس نمونه خلط جمع‌آوری شده و در آزمایشگاه رنگ‌آمیزی می‌شود. متخصص پاتولوژی سلول‌های موجود در خلط را می‌شمارد. اگر بیش از ۳ درصد از سلول‌های خلط، ائوزینوفیل باشند و بیمار علائم آسم را نداشته باشد، تشخیص برونشیت ائوزینوفیلیک قطعی می‌شود.

متاسفانه آزمایش القای خلط در همه مراکز درمانی در دسترس نیست و تکنیکی زمان‌بر است. به همین دلیل، پزشکان گاهی از روش جایگزین به نام تست FeNO (فراکسیون اکسید نیتریک بازدمی) استفاده می‌کنند. در این تست ساده، بیمار در یک دستگاه می‌دمد. سطح بالای اکسید نیتریک در بازدم نشان‌دهنده التهاب ائوزینوفیلیک در راه‌های هوایی است. اگرچه این تست به دقت آزمایش خلط نیست، اما در مطب‌ها بسیار کاربردی است. در موارد نادر و پیچیده، ممکن است نیاز به برونکوسکوپی (نمونه‌برداری از بافت ریه با دوربین) باشد تا سایر بیماری‌های نادر رد شوند، اما معمولاً برای این بیماری نیازی به اقدامات تهاجمی نیست.

روش‌های درمان برونشیت ائوزینوفیلیک

اساس درمان برونشیت ائوزینوفیلیک، کاهش التهاب در مجاری تنفسی است. برخلاف آسم که در آن از گشادکننده‌های برونش (مانند اسپری آبی سالبوتامول) استفاده می‌شود، در این بیماری این اسپری‌ها هیچ تاثیری ندارند؛ زیرا مشکل اصلی تنگی راه هوایی نیست، بلکه التهاب دیواره آن است. بنابراین استراتژی درمان کاملاً متمرکز بر استفاده از داروهای ضدالتهابی است.

اولین و مهم‌ترین خط درمان، شناسایی و حذف عامل محرک است. اگر بیماری ناشی از محیط کار باشد (مثلاً حساسیت به لاتکس یا مواد شیمیایی)، استفاده از ماسک‌های فیلتردار قوی یا تغییر واحد کاری ضروری است. اگر عامل بیماری آلرژن‌های خانگی مثل مایت گرد و غبار باشد، اقدامات کنترل محیطی مانند شستشوی ملحفه‌ها با آب داغ و حذف فرش‌ها می‌تواند کمک‌کننده باشد.

در کنار اقدامات محیطی، درمان دارویی باید آغاز شود. پاسخ این بیماری به کورتیکواستروئیدها (کورتون‌ها) بسیار عالی و چشمگیر است. معمولاً با شروع درمان صحیح، سرفه‌هایی که ماه‌ها بیمار را آزار داده‌اند، ظرف چند روز تا چند هفته فروکش می‌کنند. نکته مهم در درمان این است که بیمار نباید با قطع شدن سرفه، درمان را خودسرانه قطع کند. التهاب میکروسکوپی ممکن است همچنان وجود داشته باشد و قطع زودهنگام دارو باعث عود سریع بیماری می‌شود. پیگیری منظم با پزشک و تکرار تست‌ها (مانند FeNO) برای اطمینان از خاموش شدن کامل التهاب ضروری است.

درمان دارویی برونشیت ائوزینوفیلیک

همانطور که گفته شد، شاه‌کلید درمان این بیماری کورتیکواستروئیدهای استنشاقی (ICS) هستند. داروهایی مانند بودزوناید (Budesonide) یا فلوتیکازون (Fluticasone) که به صورت اسپری یا پودر استنشاقی تجویز می‌شوند، درمان اصلی محسوب می‌شوند. این داروها مستقیماً روی بافت ملتهب ریه می‌نشینند و ائوزینوفیل‌ها را سرکوب می‌کنند. مزیت اسپری‌ها این است که جذب خون نمی‌شوند و عوارض جانبی کورتون‌های خوراکی (مانند چاقی یا پوکی استخوان) را ندارند. دوز دارو بر اساس شدت سرفه و میزان ائوزینوفیل‌های خلط تعیین می‌شود.

در موارد شدید بیماری که بیمار به اسپری‌های استنشاقی پاسخ کافی نمی‌دهد یا سرفه‌ها بسیار ناتوان‌کننده هستند، پزشک ممکن است یک دوره کوتاه (مثلاً ۱ تا ۲ هفته) از کورتیکواستروئیدهای خوراکی مانند پردنیزولون (Prednisolone) را تجویز کند. قرص‌های خوراکی اثر بسیار قوی‌تری دارند و سریعاً التهاب را خاموش می‌کنند، اما به دلیل عوارض جانبی، برای طولانی‌مدت تجویز نمی‌شوند. پس از کنترل علائم با قرص، بیمار دوباره به اسپری‌های استنشاقی با دوز نگهدارنده منتقل می‌شود.

در برخی موارد خاص که زمینه آلرژیک قوی وجود دارد، ممکن است داروهای آنتی‌هیستامین یا مهارکننده‌های لکوترین (مانند مونتلوکاست) نیز به عنوان درمان کمکی اضافه شوند، هرچند اثر آن‌ها به اندازه کورتون‌ها نیست. داروهای جدید بیولوژیک (تزریقی) که به طور خاص اینترلوکین-۵ (ماده‌ای که ائوزینوفیل‌ها را فعال می‌کند) را هدف قرار می‌دهند، برای انواع بسیار شدید و مقاوم آسم ائوزینوفیلیک ساخته شده‌اند و ممکن است در آینده برای موارد نادر و مقاوم برونشیت ائوزینوفیلیک نیز کاربرد داشته باشند، اما فعلاً درمان استاندارد همان اسپری‌های کورتونی است.

پیشگیری از برونشیت ائوزینوفیلیک

از آنجا که علت دقیق شروع بیماری در بسیاری از موارد ناشناخته است، پیشگیری قطعی دشوار است؛ اما با کنترل عوامل خطر می‌توان احتمال ابتلا یا عود بیماری را کاهش داد. مهم‌ترین اقدام پیشگیرانه، مدیریت آلرژی‌هاست. اگر می‌دانید به گرده گل یا حیوانات حساسیت دارید، به حداقل رساندن تماس با این عوامل می‌تواند از تحریک سیستم ایمنی و آغاز آبشار التهابی جلوگیری کند. استفاده از دستگاه‌های تصفیه هوا در منزل برای افراد مستعد بسیار مفید است.

در محیط‌های شغلی پرخطر، رعایت اصول ایمنی و بهداشت حرفه‌ای حیاتی است. کارگران صنایع شیمیایی، نانوایی‌ها، رنگ‌کاری و آزمایشگاه‌ها باید حتماً از تهویه مناسب موضعی و ماسک‌های تنفسی استاندارد استفاده کنند. معاینات دوره‌ای طب کار و انجام تست‌های تنفسی می‌تواند به شناسایی زودهنگام التهاب قبل از مزمن شدن سرفه‌ها کمک کند.

ترک سیگار و دوری از دود دست‌دوم (Passive Smoking) یک اصل کلی برای سلامت ریه است. اگرچه برونشیت ائوزینوفیلیک مستقیماً ناشی از سیگار نیست (برخلاف برونشیت مزمن معمولی)، اما دود سیگار باعث تخریب مکانیسم‌های دفاعی ریه شده و نفوذ آلرژن‌ها را آسان‌تر می‌کند. همچنین درمان سریع عفونت‌های ویروسی تنفسی و استراحت کافی در دوران سرماخوردگی، به سیستم ایمنی فرصت بازسازی می‌دهد و از تبدیل شدن یک التهاب موقت به یک مشکل مزمن جلوگیری می‌کند.

تفاوت بیماری در مردان و زنان

مطالعات اپیدمیولوژیک تفاوت معنادار و چشمگیری در شیوع برونشیت ائوزینوفیلیک بین مردان و زنان نشان نداده‌اند و هر دو جنس تقریباً به یک اندازه در معرض خطر هستند. با این حال، تفاوت‌های ظریفی در علت‌شناسی و بروز بیماری وجود دارد. به دلیل الگوهای شغلی متفاوت، مردان ممکن است بیشتر در معرض برونشیت ائوزینوفیلیک «شغلی» باشند (مثلاً کار در صنایع فلزی یا شیمیایی سنگین).

از سوی دیگر، زنان به طور کلی شیوع بالاتری در بیماری‌های خودایمنی و آلرژیک دارند و ممکن است NAEB در زنان بیشتر با زمینه‌های آتوپیک (آلرژی) و رینیت همراه باشد. برخی مطالعات پیشنهاد کرده‌اند که تغییرات هورمونی در زنان (مانند دوران بارداری یا یائسگی) ممکن است بر شدت واکنش‌های التهابی تأثیر بگذارد، اما این موضوع هنوز به طور قطعی اثبات نشده است. در نهایت، علائم بالینی، روش تشخیص و پاسخ به درمان در هر دو جنس یکسان است و جنسیت عامل تعیین‌کننده در انتخاب روش درمانی نیست.

درمان خانگی برونشیت ائوزینوفیلیک

باید توجه داشت که درمان اصلی این بیماری دارویی است و درمان‌های خانگی به تنهایی نمی‌توانند التهاب سلولی ناشی از ائوزینوفیل‌ها را از بین ببرند. با این حال، اقدامات خانگی می‌توانند به تسکین علائم و آرامش بیمار کمک کنند. مهم‌ترین اقدام خانگی، هیدراتاسیون (نوشیدن آب کافی) است. اگرچه خلط در این بیماری کم است، اما رطوبت کافی باعث نرم شدن گلو و کاهش تحریک‌پذیری گیرنده های سرفه می‌شود.

استفاده از بخور سرد در محیط خانه، به ویژه در فصول خشک سال، می‌تواند خشکی مجاری تنفسی را کاهش دهد و از سرفه‌های شبانه بکاهد. عسل طبیعی به دلیل خواص ضدالتهابی و پوشانندگی گلو، یکی از بهترین تسکین‌دهنده‌های طبیعی سرفه است. حل کردن یک قاشق عسل در آب ولرم (نه جوش) و نوشیدن آن می‌تواند خارش گلو را آرام کند.

پرهیز از محرک‌های غذایی و محیطی در خانه ضروری است. سرخ کردن غذا با روغن داغ، استفاده از ادویه‌های بسیار تند و شوینده‌های بودار (مانند وایتکس) در فضای بسته، مانند بنزین روی آتش عمل کرده و سرفه را بدتر می‌کنند. همچنین بالا نگه داشتن سر هنگام خواب با استفاده از دو بالش، می‌تواند ترشحات پشت حلق را کم کرده و سرفه‌های شبانه را کاهش دهد. نوشیدن دمنوش‌هایی مانند آویشن یا گل پنیرک نیز به دلیل خواص ضد سرفه سنتی، می‌تواند به عنوان درمان مکمل استفاده شود.

رژیم غذایی مناسب برای برونشیت ائوزینوفیلیک

رژیم غذایی خاصی که به طور اختصاصی برای درمان برونشیت ائوزینوفیلیک طراحی شده باشد وجود ندارد، اما یک رژیم غذایی «ضد التهابی» می‌تواند به سیستم ایمنی بدن کمک کند. مصرف اسیدهای چرب امگا-۳ که در ماهی‌های چرب (مانند سالمون و قزل‌آلا)، گردو و بذر کتان یافت می‌شوند، پتانسیل کاهش التهاب سیستمیک بدن را دارند.

میوه‌ها و سبزیجات تازه سرشار از ویتامین C و آنتی‌اکسیدان‌ها (مانند پرتقال، کیوی، فلفل دلمه‌ای و سبزیجات برگ سبز) باید بخش اصلی رژیم غذایی باشند. ویتامین D نقش مهمی در تنظیم سیستم ایمنی دارد و کمبود آن با تشدید بیماری‌های ریوی مرتبط است؛ بنابراین مصرف لبنیات غنی شده یا مکمل ویتامین D (با نظر پزشک) توصیه می‌شود.

برخی بیماران گزارش می‌دهند که مصرف لبنیات پرچرب باعث غلیظ شدن بزاق و احساس گرفتگی گلو می‌شود که سرفه را تحریک می‌کند؛ در این صورت کاهش مصرف لبنیات یا جایگزینی آن ممکن است کمک‌کننده باشد. همچنین اگر بیمار به غذاهای خاصی آلرژی دارد (که می‌تواند محرک سیستم ایمنی باشد)، حذف آن غذاها از رژیم غذایی برای کنترل برونشیت ائوزینوفیلیک نیز مفید خواهد بود. هیدراتاسیون کافی و پرهیز از غذاهای فرآوری شده حاوی مواد نگهدارنده (مانند سولفیت‌ها در کنسروها) نیز اصول کلی تغذیه سالم برای این بیماران است.

عوارض و خطرات برونشیت ائوزینوفیلیک

اگرچه برونشیت ائوزینوفیلیک معمولاً خوش‌خیم است و به خوبی به درمان پاسخ می‌دهد، اما بی‌توجهی به آن می‌تواند عوارضی داشته باشد. مهم‌ترین خطر، آسیب فیزیکی ناشی از سرفه است. سرفه‌های مزمن و شدید می‌توانند باعث درد عضلانی شدید، شکستگی دنده‌ها (در موارد نادر و پوکی استخوان)، بی‌اختیاری ادرار در زنان، سردرد، پارگی عروق چشم و فتق شکمی شوند. همچنین اختلال خواب ناشی از سرفه باعث خستگی مزمن، افسردگی و کاهش کیفیت زندگی و عملکرد شغلی می‌شود.

یک نگرانی پزشکی دیگر، احتمال پیشرفت بیماری است. اگرچه NAEB باعث تنگی راه هوایی نمی‌شود، اما التهاب مزمن و درمان نشده می‌تواند در درازمدت باعث تغییراتی در ساختار دیواره برونش‌ها شود که به آن «بازسازی راه هوایی» (Airway Remodeling) می‌گویند. این تغییرات ممکن است در آینده زمینه را برای ابتلا به بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) یا حتی تبدیل شدن بیماری به آسم کلاسیک فراهم کنند. برخی مطالعات نشان داده‌اند که درصد کمی از بیماران مبتلا به برونشیت ائوزینوفیلیک ممکن است در طول زمان علائم آسم (مانند خس‌خس سینه) را نیز پیدا کنند.

برونشیت ائوزینوفیلیک در کودکان و دوران بارداری

این بیماری در کودکان کمتر از بزرگسالان شایع است، اما غیرممکن نیست. در کودکان، سرفه مزمن معمولاً به آسم، آلرژی یا عفونت‌ها نسبت داده می‌شود و NAEB اغلب نادیده گرفته می‌شود. علائم در کودکان مشابه بزرگسالان است و تشخیص نیازمند دقت بالا و رد کردن جسم خارجی در ریه یا سایر ناهنجاری‌های مادرزادی است. درمان در کودکان نیز با کورتیکواستروئیدهای استنشاقی انجام می‌شود، اما دوز دارو باید با دقت تنظیم شود تا کمترین تاثیر را بر رشد قدی کودک داشته باشد.

در دوران بارداری، سیستم ایمنی بدن مادر تغییر می‌کند و مدیریت بیماری‌های تنفسی حساس‌تر می‌شود. سرفه‌های شدید می‌تواند به شکم مادر فشار وارد کند و باعث نگرانی شود. خوشبختانه، داروهای اصلی این بیماری یعنی کورتیکواستروئیدهای استنشاقی (مانند بودزوناید) در دوران بارداری ایمن (رده B) در نظر گرفته می‌شوند و جذب سیستمیک ناچیزی دارند که به جنین آسیب نمی‌رساند. کنترل سرفه در مادر برای حفظ اکسیژن‌رسانی مطلوب به جنین و پیشگیری از استرس مادر ضروری است. زنان باردار نباید به خاطر ترس از دارو، درمان را قطع کنند، بلکه باید تحت نظر پزشک دوز موثر را دریافت نمایند.

طول درمان برونشیت ائوزینوفیلیک چقدر است؟

برونشیت ائوزینوفیلیک یک بیماری مزمن محسوب می‌شود، اما به این معنی نیست که بیمار باید تا آخر عمر دارو مصرف کند. پاسخ به درمان معمولاً سریع است و علائم ظرف ۴ هفته به طور چشمگیری بهبود می‌یابند. با این حال، دوره استاندارد درمان برای اطمینان از خاموش شدن کامل التهاب و جلوگیری از عود، معمولاً بین ۳ تا ۶ ماه است.

پس از کنترل علائم، پزشک به تدریج دوز کورتون استنشاقی را کاهش می‌دهد (Tapering). برخی بیماران ممکن است پس از یک دوره درمان کاملاً بهبود یابند و دیگر نیازی به دارو نداشته باشند (به خصوص اگر عامل محرک حذف شده باشد). اما در برخی دیگر، بیماری حالت عودکننده دارد و هر بار با قطع دارو، سرفه‌ها برمی‌گردند. این افراد ممکن است نیاز به درمان نگهدارنده طولانی‌مدت با دوز بسیار پایین داشته باشند. پیگیری منظم و انجام تست‌های دوره‌ای (مانند شمارش ائوزینوفیل خلط یا FeNO) به پزشک کمک می‌کند تا زمان مناسب برای قطع درمان را تعیین کند.

اسم‌های دیگر بیماری برونشیت ائوزینوفیلیک

این بیماری در متون پزشکی با نام‌های مختلفی شناخته می‌شود که همگی به یک مفهوم اشاره دارند. رایج‌ترین نام علمی و دقیق آن برونشیت ائوزینوفیلیک غیر آسمی (Non-Asthmatic Eosinophilic Bronchitis) یا به اختصار NAEB است. این نام‌گذاری برای تأکید بر عدم وجود ویژگی‌های آسم (تنگی نفس و بیش‌پاسخ‌دهی راه هوایی) انجام شده است. گاهی اوقات به سادگی «برونشیت ائوزینوفیلیک مزمن» نیز نامیده می‌شود. در دسته‌بندی‌های کلی‌تر، ممکن است زیرمجموعه‌ای از «سرفه‌های مزمن ایدیوپاتیک» (سرفه با علت ناشناخته) قرار گیرد تا زمانی که تشخیص قطعی داده شود. دانستن این نام‌ها به بیمار کمک می‌کند تا هنگام جستجو در منابع علمی یا گفتگو با پزشکان مختلف، دچار سردرگمی نشود.

تفاوت برونشیت ائوزینوفیلیک با آسم (Asthma)

درک تفاوت این دو بیماری حیاتی است. هر دو بیماری التهابی هستند و در هر دو ائوزینوفیل‌ها نقش دارند. اما در آسم، التهاب باعث می‌شود عضلات صاف دور برونش‌ها منقبض شوند (اسپاسم)، راه‌های هوایی تنگ شوند و بیمار دچار خس‌خس و تنگی نفس شود. همچنین در آسم، راه‌های هوایی به محرک‌ها واکنش بیش‌ازحد (Hyperresponsiveness) نشان می‌دهند.

اما در برونشیت ائوزینوفیلیک، التهاب فقط در سطح مخاطی است و به لایه عضلانی نفوذ نمی‌کند یا باعث انقباض آن نمی‌شود. بنابراین مجاری هوا باز می‌مانند، اسپیرومتری نرمال است و خس‌خس سینه وجود ندارد. تنها علامت مشترک سرفه است. درمان دارویی (کورتون استنشاقی) در هر دو مشترک است، اما اسپری‌های بازکننده برونش (مثل سالبوتامول) که در آسم معجزه می‌کنند، در برونشیت ائوزینوفیلیک هیچ اثری ندارند چون گرفتگی وجود ندارد که باز شود.

---

جمع‌بندی

برونشیت ائوزینوفیلیک (NAEB) یکی از علل اصلی سرفه‌های مزمن و خشک است که بیش از ۸ هفته طول می‌کشد. این بیماری ناشی از التهاب مجاری تنفسی توسط گلبول‌های سفید ائوزینوفیل است، اما بر خلاف آسم، باعث تنگی نفس یا خس‌خس سینه نمی‌شود و تست‌های تنفسی (اسپیرومتری) در آن نرمال است. تشخیص قطعی نیازمند بررسی خلط بیمار است. علت دقیق آن ترکیبی از آلرژی‌های محیطی، شغلی و ژنتیک است. خوشبختانه این بیماری به درمان با اسپری‌های کورتیکواستروئید استنشاقی پاسخ بسیار خوبی می‌دهد و اکثر بیماران با یک دوره درمان چند ماهه بهبود می‌یابند. شناخت این بیماری می‌تواند از درمان‌های غیرضروری و سردرگمی طولانی‌مدت بیماران دارای سرفه مزمن جلوگیری کند.