بیماری آزبستوزیس (Asbestosis)
- راهنمای جامع و تخصصی بیماری آزبستوزیس (Asbestosis)؛ یادگاری شوم از عصر صنعتی
- اسم های دیگر بیماری آزبستوزیس
- نشانه های بیماری آزبستوزیس
- علت ابتلا به بیماری آزبستوزیس
- نحوه تشخیص بیماری آزبستوزیس
- تفاوت بیماری آزبستوزیس در مردان و زنان
- درمان دارویی آزبستوزیس
- درمان خانگی و تغییر سبک زندگی برای آزبستوزیس
- رژیم غذایی مناسب برای بیماری آزبستوزیس
- عوارض و خطرات بیماری آزبستوزیس
- پیشگیری از بیماری آزبستوزیس
- آزبستوزیس در کودکان و در دوران بارداری
- طول درمان بیماری آزبستوزیس چقدر است
راهنمای جامع و تخصصی بیماری آزبستوزیس (Asbestosis)؛ یادگاری شوم از عصر صنعتی
بیماری آزبستوزیس یک بیماری تنفسی مزمن، پیشرونده و غیر سرطانی است که در دسته بیماریهای بینابینی ریه قرار میگیرد. این عارضه مستقیماً در اثر استنشاق الیاف میکروسکوپی مادهای معدنی به نام “آزبست” یا پنبه کوهی ایجاد میشود. در گذشته، آزبست به عنوان مادهای معجزهآسا در صنایع شناخته میشد، زیرا در برابر حرارت، آتش و مواد شیمیایی مقاومت فوقالعادهای داشت و عایقی بینظیر بود. اما متاسفانه، این الیاف سوزنی شکل و نامرئی، قاتلان خاموشی بودند که سالها بعد اثرات خود را نشان دادند و به نوعی بیماری مزمن ریوی تبدیل شده بودند.
وقتی فردی این الیاف را تنفس میکند، سیستم ایمنی بدن تلاش میکند آنها را از بین ببرد، اما موفق نمیشود. این نبرد داخلی منجر به ایجاد زخمهای بافتی (اسکار) در کیسههای هوایی ریه میشود. این بافتهای زخم شده سفت هستند و اجازه نمیدهند ریه مانند یک اسفنج نرم باز و بسته شود. در نتیجه، اکسیژنرسانی به خون مختل شده و فرد به مرور زمان توانایی تنفس راحت را از دست میدهد. آزبستوزیس معمولاً یک بیماری شغلی است، اما اثرات آن فراتر از محیط کار میرود و کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت تاثیر قرار میدهد. شناخت دقیق این بیماری برای کسانی که در صنایع پرخطر کار کردهاند، حیاتی است.
اسم های دیگر بیماری آزبستوزیس
بیماری آزبستوزیس در متون پزشکی و تاریخی با نامها و القاب گوناگونی شناخته میشود که هر کدام به جنبهای از ماهیت یا تاریخچه آن اشاره دارند. نام اصلی “Asbestosis” مستقیماً از ماده معدنی “Asbestos” گرفته شده است که خود ریشهای یونانی دارد و به معنای “خاموش نشدنی” یا “فناناپذیر” است. این نامگذاری اشاره به مقاومت بالای این ماده در برابر آتش دارد. در زبان فارسی، گاهی به آن “بیماری پنبه کوهی” نیز میگویند، زیرا آزبست در ایران قدیم با نام پنبه کوهی شناخته میشد.
یکی دیگر از نامهای تخصصی که ممکن است در گزارشهای پزشکی مشاهده کنید، “فیبروز ریوی بینابینی ناشی از آزبست” است. این نام دقیقترین توصیف پاتولوژیک بیماری است؛ “فیبروز” به معنای ضخیم شدن و ایجاد بافت زخم، “ریوی” اشاره به محل بیماری و “بینابینی” به محل دقیق آسیب (فضای بین کیسههای هوایی) اشاره دارد. همچنین این بیماری در گروه بزرگتری از بیماریهای ریوی به نام “پنوموكونيوز” (Pneumoconiosis) قرار میگیرد. پنوموكونيوز واژهای کلی برای تمام بیماریهایی است که در اثر استنشاق گرد و غبار معدنی (مانند زغال سنگ، سیلیس و آزبست) ایجاد میشوند. بنابراین، اگر پزشکی از واژه پنوموكونيوز استفاده کرد، آزبستوزیس یکی از زیرمجموعههای اصلی آن است.
در برخی متون قدیمی صنعتی، گاهی به این بیماری به صورت غیررسمی “ریه عایقکاران” (Insulator’s Lung) یا “ریه کشتیسازان” گفته میشد. دلیل این نامگذاری این بود که کارگران این دو صنعت بیشترین قربانیان این بیماری بودند. در کشتیسازی، از آزبست برای عایقبندی موتورخانهها و لولههای بخار استفاده میشد و کارگران در فضاهای بسته و پر از غبار تنفس میکردند. شناختن این نامها به بیمار کمک میکند تا اگر در پروندههای پزشکی قدیمی یا مقالههای مختلف با این اصطلاحات روبرو شد، بداند که همگی به یک وضعیت واحد اشاره دارند: آسیب دائمی ریه ناشی از الیاف آزبست.
نشانه های بیماری آزبستوزیس
علائم آزبستوزیس بسیار موذیانه هستند و ویژگی اصلی آنها “دوره نهفتگی طولانی” است. این بدان معناست که فرد ممکن است ۲۰ تا ۴۰ سال پس از تماس با آزبست، هیچ علامتی نداشته باشد و کاملاً سالم به نظر برسد. اما در درون ریهها، فرآیند التهاب و زخمسازی به آرامی در جریان است. اولین و بارزترین نشانه بیماری، تنگی نفس (Dyspnea) است. در مراحل اولیه، این تنگی نفس فقط هنگام ورزش سنگین یا کار فیزیکی سخت رخ میدهد. بسیاری از بیماران آن را به افزایش سن یا سیگار کشیدن نسبت میدهند و نادیده میگیرند. اما با پیشرفت بیماری و سفتتر شدن بافت ریه، تنگی نفس در فعالیتهای روزمره مثل بالا رفتن از پله یا حتی راه رفتن معمولی نیز ظاهر میشود.
سرفه خشک و مداوم یکی دیگر از علائم کلیدی است. این سرفهها معمولاً بدون خلط هستند و فرد احساس میکند چیزی در ریهاش گیر کرده که با سرفه خارج نمیشود. احساس گرفتگی یا درد در قفسه سینه نیز گزارش میشود. این درد معمولاً تیز نیست، بلکه حس سنگینی و فشار دارد. خستگی مفرط و کاهش تحمل ورزش نیز بسیار شایع است، زیرا بدن اکسیژن کافی برای تولید انرژی دریافت نمیکند.
یکی از نشانههای فیزیکی خاص که پزشکان به دنبال آن میگردند، “چماقی شدن انگشتان” (Digital Clubbing) است. در این حالت، نوک انگشتان دست پهن و گرد میشود و زاویه بین ناخن و بستر ناخن از بین میرود. این تغییر شکل به دلیل کمبود مزمن اکسیژن در بافتهای محیطی رخ میدهد و نشاندهنده پیشرفت بیماری است. همچنین، هنگام گوش دادن به ریه با گوشی پزشکی، صدایی شبیه به راه رفتن روی برف خشک یا باز شدن چسب ولکرو (Crackles) شنیده میشود که ناشی از باز شدن سخت کیسههای هوایی سفت شده در هنگام دم است.
علت ابتلا به بیماری آزبستوزیس
علت ابتلا به آزبستوزیس کاملاً مشخص است: استنشاق طولانیمدت و زیاد الیاف آزبست. آزبست یک کانی طبیعی است که به دلیل خاصیت الیافی خود میتواند به ذرات بسیار ریزی تقسیم شود که در هوا معلق میمانند. وقتی فردی در محیطی که ذرات آزبست در هوا پخش شده نفس میکشد، این الیاف میکروسکوپی وارد سیستم تنفسی میشوند. سیستم دفاعی بدن (مژکها و مخاط) میتواند بخشی از آنها را دفع کند، اما الیاف بسیار ریز به عمق ریه و کیسههای هوایی (آلوئولها) نفوذ میکنند.
در آنجا، سلولهای ایمنی به نام “ماکروفاژ” سعی میکنند این الیاف را ببلعند و هضم کنند. اما آزبست تجزیهپذیر نیست و باعث مرگ ماکروفاژها میشود. این مرگ سلولی منجر به آزاد شدن موادی میشود که التهاب ایجاد کرده و سلولهای فیبروبلاست را تحریک به ساخت بافت زخم (کلاژن) میکنند. این بافت زخم، دیواره کیسههای هوایی را ضخیم میکند و مانع تبادل اکسیژن میشود.
مشاغل خاصی در معرض بالاترین خطر قرار دارند. کارگران معدن آزبست، کارگران کارخانههای تولید لنت ترمز و کلاچ، کارگران کشتیسازی (به خصوص کسانی که قبل از دهه ۱۹۸۰ کار میکردند)، کارگران تخریب ساختمان، لولهکشها و عایقکاران در خط مقدم خطر هستند. همچنین کسانی که در بازسازی خانههای قدیمی که در ساخت آنها از سیمان آزبست استفاده شده فعالیت دارند، در معرض خطرند. جالب است بدانید که در گذشته از ورقهای سیمانی حاوی آزبست برای سقف سولهها استفاده میشد که با فرسایش، ذرات خطرناک را در هوا پخش میکردند. امروزه جایگزینهای ایمن و مدرنی مانند ساندویچ پانل وجود دارند که نه تنها عایقبندی بسیار بهتری ارائه میدهند، بلکه کاملاً بهداشتی و فاقد هرگونه ماده سمی مانند آزبست هستند و سلامت کارکنان و ساکنین را تضمین میکنند.
نحوه تشخیص بیماری آزبستوزیس
تشخیص آزبستوزیس نیازمند کارآگاهی دقیق پزشکی است، زیرا علائم آن با بیماریهای دیگر مثل فیبروز ریوی ایدیوپاتیک (IPF) بسیار شبیه است. مهمترین کلید تشخیص، “سابقه مواجهه” است. پزشک باید دقیقاً بداند که بیمار در طول زندگی خود چه شغلهایی داشته، در چه محیطهایی زندگی کرده و آیا با مواد عایق یا ساختمانی قدیمی تماس داشته است یا خیر. بدون سابقه تماس با آزبست، تشخیص آزبستوزیس تقریباً غیرممکن است.
پس از بررسی سابقه، معاینه فیزیکی انجام میشود. پزشک با دقت به صدای ریهها گوش میدهد تا صدای کراکل (خشخش) را در انتهای دم بشنود که معمولاً در قسمتهای پایینی ریه شروع میشود. قدم بعدی تصویربرداری است. عکس رادیولوژی قفسه سینه (Chest X-ray) میتواند تغییرات را نشان دهد، اما در مراحل اولیه ممکن است طبیعی باشد. در مراحل پیشرفته، ریه حالتی کدر پیدا میکند و خطوط نامنظمی در آن دیده میشود.
دقیقترین روش تصویربرداری، “سیتی اسکن با وضوح بالا” (HRCT) است. این اسکن میتواند جزئیات بافت ریه را با دقت میلیمتری نشان دهد. در آزبستوزیس، الگوی خاصی از فیبروز در زیر پرده جنب و بخشهای پایینی ریه دیده میشود. همچنین ممکن است پلاکهای پلورال (ضخیمشدگی پرده دور ریه) که نشاندهنده تماس با آزبست است، دیده شود. تستهای عملکرد ریه (اسپیرومتری) نیز انجام میشود تا نشان دهد حجم ریه چقدر کاهش یافته (الگوی محدودکننده) و توانایی انتقال اکسیژن به خون چقدر افت کرده است.
تفاوت بیماری آزبستوزیس در مردان و زنان
به لحاظ تاریخی، آزبستوزیس یک بیماری با غلبه شدید مردانه بوده است. این تفاوت جنسیتی ریشه بیولوژیک ندارد، بلکه کاملاً وابسته به الگوهای شغلی در قرن بیستم است. صنایع سنگین مانند معدن، کشتیسازی، ساختمانسازی، راهآهن و خودروسازی که بیشترین مصرف آزبست را داشتند، تقریباً به طور انحصاری توسط نیروی کار مردانه اداره میشدند. به همین دلیل، آمار مرگومیر و ابتلا در مردان همواره بسیار بالاتر از زنان بوده است.
اما زنان نیز از این بیماری در امان نبودهاند و الگوی ابتلای آنها متفاوت بوده است. بسیاری از زنان از طریق “مواجهه ثانویه” یا خانگی مبتلا شدهاند. زنانی که لباسهای کار همسران یا پدران خود را که پر از گرد و غبار آزبست بود میتکاندند و میشستند، حجم زیادی از الیاف را تنفس میکردند. همچنین زنانی که در کارخانههای نساجی (که پارچههای نسوز آزبستی تولید میکردند) یا کارخانههای تولید ماسکهای گاز در زمان جنگ جهانی کار میکردند، دچار این بیماری شدند.
امروزه با تغییر قوانین کار و ورود زنان به صنایع مختلف، و همچنین حضور آزبست در محیطهای عمومی (مثل مدارس و ساختمانهای اداری قدیمی که در حال تخریب هستند)، الگوی جنسیتی ممکن است تغییر کند. فیزیولوژی ریه زنان نیز تفاوتهای جزئی با مردان دارد؛ راههای هوایی زنان کوچکتر است و ممکن است نسبت به مقدار کمتری از ذرات حساستر باشند. تشخیص در زنان گاهی با تأخیر مواجه میشود، زیرا پزشکان ممکن است با دیدن علائم تنفسی در یک زن خانهدار، ابتدا به فکر بیماریهایی مثل آسم یا آلرژی باشند تا یک بیماری شغلی خشن مانند آزبستوزیس.
درمان دارویی آزبستوزیس
متاسفانه باید گفت که آزبستوزیس درمان قطعی (Curative) ندارد. هیچ دارویی نمیتواند الیاف آزبست را از ریه خارج کند یا بافت زخم شده (اسکار) را دوباره به بافت سالم تبدیل نماید. آسیب وارده دائمی است. اما این به معنای پایان راه نیست. هدف از درمان دارویی، مدیریت علائم، بهبود کیفیت زندگی و جلوگیری از پیشرفت سریع بیماری و عوارض آن است.
پزشکان معمولاً از “برونشودیلاتورها” (اسپریهای گشادکننده برونش) استفاده میکنند. اگرچه مشکل اصلی آزبستوزیس تنگی راه هوایی نیست (بلکه سفتی بافت ریه است)، اما این داروها میتوانند به باز شدن مجاری تنفسی و تخلیه ترشحات کمک کنند، به خصوص اگر بیمار همزمان آسم یا بیماری انسدادی ریه داشته باشد. داروهای رقیقکننده مخاط نیز برای کمک به سرفه و خروج خلط تجویز میشوند.
آنتیبیوتیکها نقش حیاتی در مدیریت دورهای بیماری دارند. ریههای آسیبدیده محل مناسبی برای رشد باکتریها هستند و یک سرماخوردگی ساده میتواند به سرعت به ذاتالریه خطرناک تبدیل شود. بنابراین، پزشکان با مشاهده اولین علائم عفونت، آنتیبیوتیک تجویز میکنند. در سالهای اخیر، تحقیقاتی روی داروهای “آنتیفیبروتیک” (مانند پیرفنیدون و نینتدانیب) که برای فیبروز ریوی ایدیوپاتیک استفاده میشوند، انجام شده است تا ببینند آیا میتوانند روند فیبروز در آزبستوزیس را نیز کند کنند یا خیر، اما هنوز استفاده از آنها برای این بیماری کاملاً فراگیر نشده است.
درمان خانگی و تغییر سبک زندگی برای آزبستوزیس
در کنار درمانهای پزشکی، مراقبتهای خانگی و تغییرات سبک زندگی تاثیر شگفتانگیزی بر طول عمر و حال عمومی بیمار دارد. مهمترین، حیاتیترین و غیرقابل مذاکرهترین اقدام، ترک کامل سیگار است. آزبست و دود سیگار اثر “همافزایی” دارند؛ یعنی خطر سرطان ریه در فرد سیگاری که آزبستوزیس دارد، دهها برابر بیشتر از حاصل جمع خطرات هر کدام به تنهایی است. ترک سیگار همچنین باعث میشود التهاب راههای هوایی کمتر شود و اکسیژن بیشتری جذب گردد.
استفاده از دستگاههای تصفیه هوا در منزل برای حذف ذرات معلق و آلرژنها بسیار کمککننده است. بیمار باید از محیطهای آلوده، گرد و غبار شدید و هوای سرد و خشک دوری کند. استفاده از بخور سرد در محیط خانه میتواند به مرطوب نگه داشتن راههای هوایی و رقیق شدن خلط کمک کند. تمرینات تنفسی و فیزیوتراپی ریه در خانه (مانند یادگیری تنفس دیافراگمی) به بیمار کمک میکند تا از ظرفیت باقیمانده ریههایش بهینهتر استفاده کند و کمتر دچار تنگی نفس شود.
انجام واکسیناسیون منظم (واکسن آنفولانزا سالانه و واکسن پنومونی هر چند سال یکبار) یک اقدام پیشگیرانه خانگی بسیار مهم است. همچنین، بیمار باید یاد بگیرد انرژی خود را مدیریت کند؛ یعنی فعالیتهای روزانه را به بخشهای کوچک تقسیم کرده و بین آنها استراحت کند تا دچار خستگی مفرط نشود. خواب کافی و مدیریت استرس نیز سیستم ایمنی را تقویت میکند.
رژیم غذایی مناسب برای بیماری آزبستوزیس
تغذیه در بیماران آزبستوزیس نقشی فراتر از سیر شدن دارد؛ غذا سوختِ تنفس است. افرادی که دچار بیماریهای بینابینی ریه هستند، برای هر بار نفس کشیدن انرژی بیشتری نسبت به افراد عادی مصرف میکنند. عضلات تنفسی آنها دائم در حال کار سخت هستند. به همین دلیل، بسیاری از این بیماران دچار کاهش وزن و تحلیل عضلانی میشوند. رژیم غذایی باید پرکالری و غنی از پروتئین باشد تا بافتهای عضلانی حفظ شوند. گوشت سفید، ماهی، تخممرغ، حبوبات و مغزیجات منابع عالی پروتئین هستند.
حجم وعدههای غذایی نیز مهم است. پرخوری و خوردن وعدههای حجیم باعث پر شدن معده و فشار به دیافراگم میشود که تنفس را سختتر میکند. توصیه میشود بیماران به جای ۳ وعده بزرگ، از ۶ وعده کوچک و مقوی در طول روز استفاده کنند. مصرف نمک (سدیم) باید محدود شود، زیرا نمک باعث احتباس آب در بدن میشود و این مایع اضافی میتواند در ریه یا پاها جمع شده و فشار بر قلب و ریه را افزایش دهد.
آنتیاکسیدانها دوستان ریه هستند. میوهها و سبزیجات تازه با رنگهای متنوع (مانند کلم بروکلی، هویج، اسفناج، توتها) سرشار از ویتامینهای C و E و بتاکاروتن هستند که به مبارزه با استرس اکسیداتیو و التهاب در بدن کمک میکنند. هیدراتاسیون یا نوشیدن آب کافی نیز برای رقیق نگه داشتن ترشحات ریوی ضروری است، مگر اینکه پزشک به دلیل مشکلات قلبی محدودیت مایعات داده باشد.
عوارض و خطرات بیماری آزبستوزیس
آزبستوزیس به خودی خود بیماری سختی است، اما عوارض جانبی آن میتواند بسیار خطرناکتر باشد. یکی از جدیترین عوارض، “نارسایی تنفسی” است. با پیشرفت فیبروز، ریهها دیگر نمیتوانند اکسیژن کافی را به خون برسانند و دیاکسید کربن را دفع کنند. این وضعیت نیاز به اکسیژنتراپی دائم و در مراحل نهایی دستگاههای کمک تنفسی دارد.
عارضه مهم دیگر، مشکلات قلبی است. سفت شدن بافت ریه باعث میشود که خون به سختی از قلب به ریه پمپاژ شود. این مقاومت باعث افزایش فشار خون در شریان ریوی (هیپرتانسیون ریوی) میشود. سمت راست قلب برای غلبه بر این فشار مجبور است سختتر کار کند و به مرور بزرگ و ضعیف میشود که به آن “کور پولمونال” (Cor Pulmonale) یا نارسایی سمت راست قلب میگویند. علائم آن شامل ورم پاها و شکم است.
اما ترسناکترین عارضه مواجهه با آزبست، سرطانها هستند. اگرچه آزبستوزیس سرطان نیست، اما زمینه را برای آن فراهم میکند. سرطان ریه در این بیماران بسیار شایع است. همچنین سرطان پرده جنب (لایه پوشاننده ریه) که به آن مزوتلیوما (Mesothelioma) میگویند، تقریباً به طور اختصاصی ناشی از آزبست است. مزوتلیوما سرطانی بسیار تهاجمی و کشنده است که حتی با مواجهه کم با آزبست هم میتواند رخ دهد. پلورال افیوژن (آب آوردن ریه) نیز از عوارض شایع است که باعث تنگی نفس شدید میشود.
پیشگیری از بیماری آزبستوزیس
خبر خوب این است که آزبستوزیس ۱۰۰ درصد قابل پیشگیری است. راه حل ساده است: عدم استنشاق الیاف آزبست. در سطح صنعتی، قوانین سختگیرانهای برای محدودیت یا ممنوعیت استفاده از آزبست وضع شده است. کارگران باید در محیطهایی کار کنند که تهویه مناسب دارد و سطح ذرات معلق پایش میشود. استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) مانند ماسکهای تنفسی تخصصی (نه ماسکهای کاغذی معمولی) و لباسهای محافظ برای کسانی که با مواد قدیمی سر و کار دارند، الزامی است.
در صنعت ساختمانسازی مدرن، پیشگیری با “حذف خطر” انجام میشود. مهندسان و معماران امروزه به جای استفاده از مواد خطرناک قدیمی، به سمت مصالح نوین و ایمن رفتهاند. استفاده از مصالح پیشساخته استاندارد مانند ساندویچ پانل (به خصوص برندهای معتبر صنعتی) جایگزین ورقهای آزبستی قدیمی شده است. این پانلها علاوه بر عایقبندی حرارتی عالی، هیچگونه غبار مضری تولید نمیکنند و محیطی سالم برای کارگران خط تولید و ساکنان ساختمان فراهم میآورند.
برای عموم مردم، پیشگیری به معنای آگاهی در هنگام بازسازی خانههای قدیمی است. اگر خانه شما قبل از دهه ۱۹۸۰ (یا در ایران قبل از ممنوعیتهای اخیر) ساخته شده، ممکن است عایقها، کاشیهای کف یا سقفهای کاذب حاوی آزبست باشند. هرگز نباید خودسرانه اقدام به تراشیدن، سمیاده زدن یا تخریب این مواد کنید. این کار باعث پخش شدن الیاف در هوا میشود. باید از متخصصان دارای مجوز برای حذف ایمن آزبست کمک بگیرید.
آزبستوزیس در کودکان و در دوران بارداری
آزبستوزیس در کودکان بینهایت نادر است. دلیل آن دوره نهفتگی بسیار طولانی بیماری است. حتی اگر کودکی در معرض آزبست قرار گیرد، معمولاً بیماری تا میانسالی خود را نشان نمیدهد. با این حال، نگرانی اصلی در مورد کودکان، خطر ابتلا به سرطان مزوتلیوما در بزرگسالی است. کودکانی که در نزدیکی معادن آزبست زندگی میکنند یا والدینشان غبار آزبست را با لباس به خانه میآورند، در معرض این خطر بلندمدت هستند. ریههای در حال رشد کودکان نسبت به مواد سمی حساستر است و حفاظت از آنها اولویت مطلق دارد.
در دوران بارداری، آزبستوزیس چالشهای بزرگی برای مادر ایجاد میکند. بارداری نیاز بدن به اکسیژن را تا ۲۰ درصد افزایش میدهد. مادری که به دلیل آزبستوزیس ظرفیت ریوی کمی دارد، ممکن است در تأمین اکسیژن کافی برای خود و جنین دچار مشکل شود. افت اکسیژن خون (هیپوکسی) میتواند منجر به اختلال رشد جنین یا زایمان زودرس شود.
زنان باردار مبتلا به این بیماری باید تحت نظر دقیق متخصص ریه و زنان باشند. پایش مداوم سطح اکسیژن و انجام تستهای عملکرد ریه ضروری است. زایمان طبیعی ممکن است برای این مادران به دلیل فشار تنفسی دشوار باشد و پزشکان ممکن است سزارین برنامهریزی شده را توصیه کنند. نکته مهم این است که خودِ بیماری آزبستوزیس یا الیاف آزبست مستقیماً از جفت عبور نمیکنند و به جنین آسیب فیزیکی نمیزنند، بلکه عوارض ناشی از کمبود اکسیژن مادر است که جنین را تهدید میکند.
طول درمان بیماری آزبستوزیس چقدر است
همانطور که گفته شد، آزبستوزیس یک بیماری مزمن مادامالعمر است. بنابراین “طول درمان” مفهومی به معنای یک دوره مشخص (مثل ۱۰ روز آنتیبیوتیک) ندارد. درمان و مدیریت بیماری از لحظه تشخیص تا پایان عمر ادامه خواهد داشت. هدف این است که سرعت پیشرفت بیماری کند شود و بیمار سالهای بیشتری را با کیفیت خوب زندگی کند.
پیشآگهی و طول عمر بیماران به شدت بیماری در زمان تشخیص و میزان مواجهه آنها با آزبست بستگی دارد. کسانی که مواجهه کمی داشتهاند و بیماریشان در مراحل اولیه تشخیص داده شده (و سیگار نمیکشند)، میتوانند دههها زندگی نسبتاً طبیعی داشته باشند. اما کسانی که مواجهه شدید داشتهاند، ممکن است بیماریشان سریعتر پیشرفت کند.
مراجعات پزشکی باید منظم باشد (معمولاً هر ۳ تا ۶ ماه). این ویزیتها شامل اسپیرومتری، عکس قفسه سینه و بررسی سطح اکسیژن است. درمانهای حمایتی مانند اکسیژنتراپی ممکن است در ابتدا موقتی باشند اما با پیشرفت بیماری دائمی شوند. در موارد بسیار پیشرفته که ریهها کاملاً از کار میافتند، پیوند ریه تنها گزینه درمانی باقیمانده است که میتواند شانس دوبارهای برای زندگی باشد، اما پروسهای پیچیده و زمانبر است.
جمعبندی
بیماری آزبستوزیس (Asbestosis) یادگاری تلخ از دورانی است که ایمنی صنعتی فدای کارایی مواد میشد. این بیماری نوعی فیبروز ریوی پیشرونده است که منحصراً در اثر استنشاق الیاف آزبست ایجاد میشود و با علائمی همچون تنگی نفس، سرفه خشک و آسیب دائمی به بافت ریه همراه است. تشخیص آن بر پایه سابقه شغلی و سیتی اسکن ریه استوار است و متاسفانه درمان قطعی برای بازگرداندن سلامت ریه وجود ندارد.
مدیریت بیماری بر کنترل علائم، پیشگیری از عفونتها و استفاده از اکسیژن متمرکز است. مهمترین اقدام برای بیماران، ترک سیگار است که میتواند سیر بیماری را کند نماید. امروزه با ممنوعیت آزبست و استفاده از جایگزینهای ایمن در صنعت ساختمان و عایقسازی، انتظار میرود شیوع این بیماری در نسلهای آینده کاهش یابد. آگاهی از خطرات آزبست در بازسازی خانههای قدیمی و رعایت اصول ایمنی شغلی، بهترین راه برای محافظت از ریهها در برابر این غبار مرگبار است.