آترواسکلروز عروق کرونر (Coronary Atherosclerosis)
- آترواسکلروز عروق کرونر (Coronary Atherosclerosis): راهنمای جامع شناخت، علائم و درمان
- اسمهای دیگر بیماری و اصطلاحات پزشکی مرتبط
- علائم و نشانههای آترواسکلروز عروق کرونر
- علت ابتلا به آترواسکلروز عروق کرونر
- نحوه تشخیص آترواسکلروز عروق کرونر
- تفاوت آترواسکلروز عروق کرونر در مردان و زنان
- روشهای درمان پزشکی (مداخلهای و جراحی)
- درمان دارویی آترواسکلروز
- درمان خانگی و اصلاح سبک زندگی
- رژیم غذایی مناسب برای آترواسکلروز
- عوارض و خطرات آترواسکلروز عروق کرونر
- پیشگیری از آترواسکلروز عروق کرونر
- آترواسکلروز در کودکان و بارداری
- طول درمان و ماهیت مزمن بیماری
- نقش التهاب و پروتئین واکنشی
آترواسکلروز عروق کرونر (Coronary Atherosclerosis): راهنمای جامع شناخت، علائم و درمان
قلب انسان برای آنکه بتواند در هر دقیقه دهها بار بتپد و حیات را در بدن جاری سازد، خود نیازمند تغذیه و اکسیژنرسانی مداوم است. این وظیفه حیاتی بر عهده دو رگ اصلی و شاخههای آنهاست که به آنها “عروق کرونر” میگویند. این رگها مانند تاجی بر روی عضله قلب قرار گرفتهاند. آترواسکلروز عروق کرونر وضعیتی است که در آن این شریانهای حیاتی، که باید نرم و انعطافپذیر باشند، به مرور زمان سخت، ضخیم و تنگ میشوند. این فرآیند شباهت زیادی به رسوب گرفتن لولههای آب در یک ساختمان قدیمی دارد؛ با این تفاوت که در اینجا رسوبات نه از جنس آهک، بلکه از جنس چربی، کلسترول، کلسیم و سلولهای التهابی هستند.
این بیماری یک شبه ایجاد نمیشود. آترواسکلروز یک بیماری پیشرونده و آرام است که ممکن است از دوران کودکی آغاز شود و دههها طول بکشد تا خود را نشان دهد. پلاکهای تشکیل شده در داخل رگ، به تدریج جریان خون را محدود میکنند و باعث میشوند عضله قلب در مواقعی که به اکسیژن بیشتری نیاز دارد (مانند ورزش یا استرس)، دچار کمبود سوخت شود. خطرناکتر از تنگی رگ، پاره شدن ناگهانی این پلاکهاست که میتواند منجر به تشکیل لخته خون و انسداد کامل رگ شود. این اتفاق همان چیزی است که ما آن را به نام سکته قلبی میشناسیم. درک عمیق این بیماری، مکانیسمهای ایجاد آن و روشهای مقابله با آن، مهمترین دانش برای حفظ سلامت در دنیای مدرن امروزی است.
اسمهای دیگر بیماری و اصطلاحات پزشکی مرتبط
در متون پزشکی و گفتگوهای تخصصی، آترواسکلروز عروق کرونر با نامهای متعددی شناخته میشود که هر کدام بر جنبه خاصی از بیماری تأکید دارند. شناخت این نامها به بیماران کمک میکند تا درک بهتری از پرونده پزشکی خود داشته باشند. رایجترین نام لاتین آن Coronary Artery Disease است که به اختصار CAD گفته میشود و به معنای بیماری شریانهای کرونر است. گاهی اوقات از اصطلاح “تصلب شرایین” استفاده میشود که ترجمه فارسی واژه کلی Arteriosclerosis است. باید توجه داشت که “آرتریواسکلروز” به معنای سفت شدن دیواره رگهاست، در حالی که “آترواسکلروز” (Atherosclerosis) به معنای سفت شدن ناشی از تجمع پلاک چربی است. در مورد عروق کرونر، تقریباً همیشه منظور همان آترواسکلروز است.
نام دیگری که بسیار شنیده میشود، “بیماری ایسکمیک قلب” (Ischemic Heart Disease) است. واژه ایسکمیک به معنای “کمخونی موضعی” است. پزشکان زمانی از این نام استفاده میکنند که بخواهند بر پیامد اصلی گرفتگی رگ، یعنی نرسیدن خون به عضله قلب، تأکید کنند. همچنین اصطلاح “بیماری قلبی عروقی” (CHD) نیز گاهی به صورت مترادف استفاده میشود. در زبان عامیانه، عباراتی مانند “گرفتگی رگ قلب”، “رسوب چربی در قلب” یا “سفت شدن رگهای قلب” همگی اشاره به همین بیماری دارند. در برخی گزارشهای پاتولوژی یا آنژیوگرافی، ممکن است با عبارت “پلاک آتروماتوز” مواجه شوید که اشاره به همان توده چربی و کلسیم تشکیل شده در دیواره رگ دارد. دانستن این واژگان باعث میشود بیمار در مواجهه با اصطلاحات پیچیده پزشکی دچار هراس نشود و بداند که همه اینها توصیفگر یک وضعیت واحد هستند.
علائم و نشانههای آترواسکلروز عروق کرونر
یکی از فریبندهترین ویژگیهای آترواسکلروز این است که اغلب تا مراحل پیشرفته “بدون علامت” باقی میماند. رگهای کرونر ظرفیت بالایی دارند و حتی اگر ۵۰ یا ۶۰ درصد آنها مسدود شود، ممکن است فرد در حالت استراحت هیچ مشکلی حس نکند. علائم زمانی ظاهر میشوند که تنگی به حدی برسد که خون کافی برای پاسخ به نیازهای قلب در هنگام فعالیت تأمین نشود. شایعترین علامت کلاسیک، آنژین صدری یا درد قفسه سینه است. بیماران این درد را نه به صورت تیز یا سوزنی، بلکه به صورت احساس فشار، سنگینی، مچاله شدن یا سوزش در پشت جناغ سینه توصیف میکنند.
این درد ممکن است به بازوی چپ، گردن، فک، شانه یا حتی پشت کتفها انتشار یابد. ویژگی مهم آنژین ناشی از آترواسکلروز این است که معمولاً با فعالیت فیزیکی (مانند راه رفتن در سربالایی) یا استرس هیجانی شروع میشود و با استراحت یا مصرف قرص زیرزبانی بهبود مییابد. تنگی نفس یکی دیگر از علائم شایع است؛ اگر فردی که قبلاً به راحتی ورزش میکرد، اکنون با کمی فعالیت دچار نفستنگی میشود، باید به گرفتگی عروق شک کند. در برخی افراد، بهویژه سالمندان و افراد دیابتی، علائم ممکن است کاملاً غیرتپیک باشند، مانند خستگی مفرط بیدلیل، تهوع، تعریق سرد ناگهانی یا درد در ناحیه معده که با سوءهاضمه اشتباه گرفته میشود. در موارد شدید، اولین علامت بیماری میتواند یک حمله قلبی کامل یا حتی مرگ ناگهانی باشد که ناشی از پارگی پلاک آترواسکلروز است.
علت ابتلا به آترواسکلروز عروق کرونر
آترواسکلروز یک بیماری پیچیده است که نتیجه تعامل عوامل ژنتیکی و محیطی در طول زمان است. مکانیسم شروع بیماری با آسیب به لایه داخلی رگها که “اندوتلیوم” نام دارد، آغاز میشود. اندوتلیوم در حالت سالم سطحی بسیار لغزنده و صاف دارد که خون به راحتی از روی آن عبور میکند. عواملی مانند فشار خون بالا، مواد شیمیایی موجود در دود سیگار و قند خون بالا (در دیابت) مانند سمباده عمل کرده و خراشهای میکروسکوپی روی این سطح ایجاد میکنند.
پس از ایجاد آسیب، بدن سعی میکند محل زخم را ترمیم کند. در این فرآیند، کلسترول بد (LDL) و گلبولهای سفید خون به محل آسیبدیده جذب میشوند و به زیر دیواره رگ نفوذ میکنند. با گذشت زمان، این تجمع چربی اکسیده شده و باعث التهاب مزمن میشود. بدن برای مهار این التهاب، کلسیم و بافت فیبری را به دور این توده چربی میکشد که منجر به تشکیل “پلاک سخت” میشود. این پلاک باعث سفت شدن دیواره رگ و کاهش انعطافپذیری آن میگردد. بنابراین، علت اصلی بیماری تنها خوردن چربی نیست، بلکه مجموعهای از آسیبهای عروقی، التهاب و اختلال در متابولیسم چربیهاست. عواملی مانند چاقی (بهویژه چاقی شکمی)، کمتحرکی و استرس مزمن نیز با افزایش التهاب و فشار خون، سرعت این فرآیند مخرب را چندین برابر میکنند.
نحوه تشخیص آترواسکلروز عروق کرونر
تشخیص آترواسکلروز نیازمند رویکردی چندمرحلهای است. پزشک ابتدا با بررسی سوابق خانوادگی و معاینه فیزیکی (گوش دادن به صدای قلب و اندازهگیری فشار خون) ارزیابی اولیه را انجام میدهد. اولین تست معمولاً نوار قلب (ECG) است که میتواند نشانههای ایسکمیک (کمبود اکسیژن) یا سابقه سکتههای قبلی را نشان دهد، هرچند نوار قلب در حالت استراحت ممکن است کاملاً طبیعی باشد. برای بررسی دقیقتر، “تست ورزش” انجام میشود. در این تست، بیمار روی تردمیل میدود تا ضربان قلبش بالا برود؛ اگر رگها تنگ باشند، تغییرات خاصی در نوار قلب یا فشار خون ظاهر میشود.
روشهای تصویربرداری پیشرفتهتر شامل اکوکاردیوگرافی (سونوگرافی قلب) است که حرکت دیوارههای قلب و قدرت پمپاژ آن را بررسی میکند. سیتی آنژیوگرافی (CT Angiography) یک روش غیرتهاجمی است که با استفاده از اشعه ایکس و تزریق ماده حاجب، تصاویر سهبعدی دقیقی از رگهای قلب و میزان کلسیم رسوبکرده (Calcium Score) ارائه میدهد. اما استاندارد طلایی و دقیقترین روش تشخیص، آنژیوگرافی عروق کرونر است. در این روش تهاجمی، لولهای باریک (کاتتر) از طریق رگ دست یا پا وارد قلب شده و ماده رنگی مستقیماً به داخل رگهای کرونر تزریق میشود. این روش امکان مشاهده دقیق محل، شدت و شکل تنگیها را فراهم میکند و به پزشک اجازه میدهد تا بهترین روش درمان (دارویی، بالون یا جراحی) را انتخاب کند.
تفاوت آترواسکلروز عروق کرونر در مردان و زنان
تا سالها تصور میشد که بیماری قلبی یک “بیماری مردانه” است، اما آمارها نشان میدهند که آترواسکلروز قاتل اصلی زنان نیز محسوب میشود. با این حال، تفاوتهای فیزیولوژیک مهمی بین دو جنس وجود دارد. زنان تا پیش از یائسگی به دلیل اثرات محافظتی هورمون استروژن (که باعث افزایش کلسترول خوب و کاهش سفتی عروق میشود)، کمتر از مردان همسن خود دچار این بیماری میشوند. اما پس از یائسگی و افت سطح استروژن، خطر ابتلا در زنان به سرعت افزایش مییابد و با مردان برابر میشود.
تفاوت مهم دیگر در “الگوی درگیری عروق” است. مردان بیشتر دچار انسداد در رگهای اصلی و بزرگ قلب میشوند که با آنژیوگرافی به راحتی قابل تشخیص است. در مقابل، زنان بیشتر مستعد ابتلا به “بیماری عروق ریز” (Microvascular Disease) هستند. در این حالت، آترواسکلروز نه در رگهای اصلی، بلکه در شاخههای بسیار ریز و انتهایی قلب رخ میدهد. این نوع درگیری باعث میشود که گاهی آنژیوگرافی زنان نرمال گزارش شود در حالی که آنها واقعاً بیمار هستند. علائم نیز در زنان متفاوت و اغلب مبهمتر است؛ خستگی مفرط، تنگی نفس، درد فک یا پشت و تهوع در زنان شایعتر از درد کلاسیک قفسه سینه است که این موضوع گاهی منجر به تشخیص دیرهنگام میشود.
روشهای درمان پزشکی (مداخلهای و جراحی)
هدف از درمانهای تهاجمی در آترواسکلروز، بازگرداندن جریان خون به عضله قلب است. اگر گرفتگیها شدید باشند یا با دارو کنترل نشوند، دو روش اصلی وجود دارد. روش اول و رایجتر، آنژیوپلاستی (PCI) یا همان بالون زدن و فنرگذاری است. این عمل معمولاً در ادامه آنژیوگرافی انجام میشود. پزشک یک کاتتر دارای بالون را به محل تنگی میفرستد. بالون باد میشود و پلاک چربی را به دیواره رگ میفشارد تا مسیر باز شود. سپس برای جلوگیری از بازگشت تنگی، یک توری فلزی ظریف به نام “استنت” (Stent) در محل تعبیه میشود. استنتهای جدید آغشته به دارو هستند که از رشد مجدد بافت در داخل فنر جلوگیری میکنند.
روش دوم که برای موارد پیچیدهتر (مانند درگیری سه رگ اصلی، درگیری تنه اصلی چپ یا بیماران دیابتی) استفاده میشود، جراحی بایپس عروق کرونر (CABG) است. این یک جراحی قلب باز است که در آن جراح قفسه سینه را باز کرده و با استفاده از تکهای از رگ سالم که از پا یا سینه بیمار برداشته شده، یک مسیر انحرافی (پل) در اطراف محل گرفتگی ایجاد میکند. خون از طریق این مسیر جدید، تنگی را دور میزند و به قلب میرسد. انتخاب بین استنت و جراحی بایپس یک تصمیم پیچیده است که توسط “تیم قلب” بر اساس شرایط اختصاصی هر بیمار، تعداد رگهای درگیر و سلامت کلی فرد گرفته میشود.
درمان دارویی آترواسکلروز
درمان دارویی حتی پس از انجام جراحی یا استنتگذاری، بخش جداییناپذیر مدیریت آترواسکلروز است. هدف داروها توقف پیشرفت پلاکها، پایدار کردن آنها و جلوگیری از لخته شدن خون است. مهمترین گروه دارویی، “استاتینها” (مانند آتورواستاتین یا روزوواستاتین) هستند. این داروها نه تنها کلسترول خون را به شدت کاهش میدهند، بلکه خاصیت ضدالتهابی دارند و پلاکهای چربی را سفت و پایدار میکنند تا پاره نشوند.
داروهای ضدپلاکت مانند آسپرین و کلوپیدوگرل (پلاویکس) برای جلوگیری از چسبیدن پلاکتها به هم و تشکیل لخته روی پلاکهای ناصاف یا استنتها حیاتی هستند. “بتابلاکرها” (مانند متوپرولول) با کاهش ضربان قلب و فشار خون، بار کاری قلب را کم میکنند و نیاز آن به اکسیژن را کاهش میدهند که باعث کاهش دردهای آنژینی میشود. داروهای مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACEIs) یا مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین (ARBs) نیز با گشاد کردن عروق و کاهش فشار خون، از تغییر شکل نامطلوب قلب جلوگیری میکنند. در برخی بیماران، از داروهای جدیدتر تزریقی کاهنده چربی (PCSK9 inhibitors) استفاده میشود. پایبندی به مصرف دقیق این داروها، تنها راه تضمین شده برای جلوگیری از عود بیماری است.
درمان خانگی و اصلاح سبک زندگی
هیچ دارویی نمیتواند جایگزین اصلاح سبک زندگی شود. درمان خانگی آترواسکلروز در واقع تغییر عادات روزانه است. اولین و مهمترین قدم، ترک کامل سیگار و دخانیات است. نیکوتین و مواد سمی دود سیگار باعث انقباض عروق و آسیب مستقیم به دیواره داخلی رگها میشوند. حتی یک نخ سیگار در روز هم روند ترمیم عروق را مختل میکند. مدیریت استرس بخش مهم دیگری است؛ استرس مزمن باعث ترشح هورمون کورتیزول و آدرنالین میشود که التهاب را در بدن افزایش میدهند. تکنیکهایی مانند مدیتیشن، تنفس عمیق و یوگا بسیار موثرند.
ورزش منظم، داروی طبیعی قلب است. پیادهروی سریع روزانه به مدت ۳۰ دقیقه، باعث تولید اکسید نیتریک در رگها میشود که آنها را گشاد و انعطافپذیر میکند. همچنین ورزش باعث ایجاد “عروق جانبی” (Collaterals) میشود؛ یعنی قلب را تحریک میکند تا رگهای فرعی جدیدی بسازد که به صورت طبیعی انسدادها را دور بزنند. کنترل وزن و دور کمر، پایش منظم فشار خون در خانه و خواب کافی (۷ تا ۸ ساعت) نیز از ارکان درمان خانگی هستند. بیماران باید یاد بگیرند که علائم هشداردهنده بدن خود را بشناسند و در صورت تغییر در الگوی درد سینه، فعالیت خود را متوقف کنند.
رژیم غذایی مناسب برای آترواسکلروز
رژیم غذایی نقش کلیدی در کنترل التهاب و چربی خون دارد. بهترین الگوی تغذیهای شناخته شده برای این بیماران، “رژیم مدیترانهای” است. این رژیم بر پایه مصرف فراوان سبزیجات، میوهها، غلات کامل، حبوبات، آجیل و روغن زیتون استوار است. چربیهای اشباع شده (موجود در گوشت قرمز پرچرب، کره، خامه و پوست مرغ) باید به شدت محدود شوند زیرا مستقیماً کلسترول LDL را بالا میبرند. چربیهای ترانس (موجود در کیکها، بیسکوییتهای صنعتی و روغن جامد) بدترین دشمن عروق هستند و باید حذف شوند.
در مقابل، مصرف ماهیهای چرب (مانند سالمون و قزلآلا) که سرشار از امگا-۳ هستند، حداقل دو بار در هفته توصیه میشود، زیرا خاصیت ضدالتهابی قوی دارند. فیبر محلول (موجود در جو دوسر، سیب و حبوبات) مانند اسفنج عمل کرده و کلسترول را در روده جذب و دفع میکند. مصرف نمک باید به کمتر از ۵ گرم در روز (یک قاشق چایخوری) محدود شود تا فشار خون کنترل گردد. همچنین قندهای ساده و شکر که باعث افزایش تریگلیسیرید و التهاب عروقی میشوند، باید جای خود را به کربوهیدراتهای پیچیده بدهند. نوشیدن آب کافی و چای سبز (به دلیل آنتیاکسیدانها) نیز مفید است.
عوارض و خطرات آترواسکلروز عروق کرونر
اگر روند آترواسکلروز متوقف نشود، عوارض جدی و تهدیدکننده حیات ایجاد میکند. خطرناکترین عارضه، سکته قلبی (انفارکتوس میوکارد) است. این اتفاق زمانی میافتد که یک پلاک ناپایدار پاره شود و لخته خون مسیر رگ را کاملاً ببندد. در این حالت، بخشی از عضله قلب به دلیل نرسیدن اکسیژن میمیرد و بافت اسکار جایگزین آن میشود که هرگز مثل عضله سالم منقبض نمیشود.
عارضه مهم دیگر، نارسایی قلبی است. وقتی رگها به صورت مزمن تنگ باشند، قلب مجبور است با فشار بیشتری کار کند و به مرور زمان ضعیف و گشاد میشود. این ضعف باعث میشود قلب نتواند خون را به خوبی پمپاژ کند که منجر به تنگی نفس و ورم پاها میشود. آریتمیها یا بینظمیهای ضربان قلب نیز از عوارض شایع هستند؛ بافت آسیبدیده ناشی از کمخونی نمیتواند پیام الکتریکی را درست هدایت کند و ممکن است ضربانهای خطرناک بطنی ایجاد شود. همچنین آترواسکلروز معمولاً محدود به قلب نیست و ممکن است همزمان عروق مغز (خطر سکته مغزی) یا عروق پاها (بیماری عروق محیطی) را نیز درگیر کند.
پیشگیری از آترواسکلروز عروق کرونر
پیشگیری از آترواسکلروز باید از سنین جوانی آغاز شود، زیرا رسوب چربی در رگها از کودکی شروع میشود. استراتژی پیشگیری بر کنترل “عوامل خطر قابل اصلاح” متمرکز است. حفظ وزن ایدهآل و جلوگیری از چاقی شکمی، فعالیت بدنی منظم و رژیم غذایی سالم پایههای اصلی پیشگیری اولیه هستند. چکاپهای منظم سالانه برای بررسی فشار خون، قند خون و پروفایل چربی بسیار حیاتی است، زیرا بسیاری از این عوامل “قاتلان خاموش” هستند و علامتی ندارند.
برای افرادی که سابقه خانوادگی قوی بیماری قلبی زودرس دارند (پدر زیر ۵۵ سال یا مادر زیر ۶۵ سال)، غربالگریهای دقیقتر و شروع زودتر درمانهای پیشگیرانه لازم است. کنترل دقیق بیماریهای زمینهای مانند دیابت بسیار مهم است، زیرا قند بالا دیواره عروق را تخریب میکند. پیشگیری ثانویه مختص کسانی است که قبلاً دچار بیماری شدهاند و هدف آن جلوگیری از حمله مجدد است که شامل مصرف مادامالعمر داروها و شرکت در دورههای بازتوانی قلبی میشود. آموزش مدیریت استرس و پرهیز از محیطهای آلوده به دود سیگار نیز بخش مهمی از برنامه پیشگیری است.
آترواسکلروز در کودکان و بارداری
اگرچه آترواسکلروز به عنوان بیماری بزرگسالان شناخته میشود، اما ریشههای آن در کودکی شکل میگیرد. کودکانی که دچار چاقی مفرط، دیابت نوع یک یا دو، و کمتحرکی هستند، علائم اولیه ضخیم شدن دیواره عروق را نشان میدهند. گروه خاصی از کودکان مبتلا به بیماری ژنتیکی “هیپرکلسترولمی فامیلی” (FH) هستند که از بدو تولد کلسترول بسیار بالایی دارند. این کودکان اگر درمان نشوند، ممکن است در نوجوانی یا جوانی دچار سکته قلبی شوند. شناسایی و درمان زودهنگام این کودکان با داروهای استاتین حیاتی است.
در دوران بارداری، بدن مادر تحت استرس فیزیولوژیک شدیدی قرار میگیرد. حجم خون و ضربان قلب افزایش مییابد. اگر مادری آترواسکلروز پنهان داشته باشد، ممکن است در بارداری با علائم آنژین یا ایسکمی روبرو شود. همچنین بارداری میتواند شرایطی مانند دیابت بارداری یا فشار خون بارداری (پرهاکلامپسی) ایجاد کند که خودشان عوامل خطر قوی برای ایجاد آترواسکلروز در سالهای آینده زندگی مادر هستند. زنانی که در بارداری دچار این عوارض میشوند، باید در سالهای بعد از زایمان به دقت از نظر سلامت قلب و عروق پایش شوند.
طول درمان و ماهیت مزمن بیماری
آترواسکلروز عروق کرونر یک بیماری مزمن و مادامالعمر است. برخلاف یک عفونت که با مصرف آنتیبیوتیک درمان شده و تمام میشود، آترواسکلروز هرگز به طور کامل “پاک” نمیشود. درمانهای موجود (مانند استنت یا بایپس) تنها انسدادهای مکانیکی را برطرف میکنند، اما تمایل بیولوژیک بدن به رسوب پلاک همچنان باقی است. بنابراین، “طول درمان” برابر با باقیمانده عمر بیمار است.
با این حال، این به معنای ناتوانی نیست. با درمان صحیح و تغییر سبک زندگی، میتوان پیشرفت بیماری را متوقف کرد و حتی در برخی موارد باعث پسرفت نسبی پلاکها شد (Regression). بیماران باید بپذیرند که مصرف داروها، رژیم غذایی سالم و ورزش، بخشی از روال عادی زندگی آنهاست، نه یک دوره موقت. پیگیریهای منظم پزشکی و انجام تستهای دورهای به پزشک کمک میکند تا وضعیت عروق را رصد کرده و در صورت نیاز درمان را تعدیل کند. با مدیریت صحیح، اکثر بیماران میتوانند طول عمری طبیعی و کیفیتی مطلوب از زندگی داشته باشند.
نقش التهاب و پروتئین واکنشی
در سالهای اخیر، علم پزشکی به این نتیجه رسیده است که کلسترول تنها متهم پرونده آترواسکلروز نیست. “التهاب” نقش کلیدی و شاید مهمتری بازی میکند. سیستم ایمنی بدن پلاکهای چربی را به عنوان مهاجم شناسایی کرده و به آنها حمله میکند. این حمله باعث التهاب دیواره رگ میشود. التهاب باعث میشود پلاکها ناپایدار و مستعد پارگی شوند. آزمایشی به نام hs-CRP (پروتئین واکنشگر C با حساسیت بالا) میزان این التهاب را در خون میسنجد.
افرادی که سطح CRP بالایی دارند، حتی اگر کلسترولشان نرمال باشد، در خطر بالای سکته قلبی هستند. این یافته نشان میدهد چرا درمان با استاتینها مفید است؛ زیرا استاتینها علاوه بر کاهش چربی، التهاب درونی رگها را نیز سرکوب میکنند. درک نقش التهاب باعث شده تا توصیههای پزشکی بر کاهش عوامل التهابزا (مانند استرس، غذاهای فرآوری شده، قند و کمخوابی) تمرکز بیشتری داشته باشند. این دیدگاه جدید، افقهای تازهای را در درمان و پیشگیری از آترواسکلروز گشوده است.
جمعبندی
آترواسکلروز عروق کرونر، بیماریای است که در آن شریانهای اصلی تغذیهکننده قلب به دلیل رسوب پلاکهای چربی، کلسترول و کلسیم، سخت و تنگ میشوند. این بیماری که اغلب سالها به صورت خاموش پیشرفت میکند، میتواند با علائمی همچون آنژین صدری، تنگی نفس و خستگی خود را نشان دهد و در صورت عدم درمان، منجر به سکته قلبی و نارسایی قلب شود. تشخیص دقیق با استفاده از تستهای تخصصی مانند آنژیوگرافی امکانپذیر است.
خوشبختانه با پیشرفتهای پزشکی، روشهای درمانی موثری از جمله دارودرمانی (استاتینها و ضدپلاکتها)، آنژیوپلاستی (استنتگذاری) و جراحی بایپس وجود دارد که میتواند جریان خون را به قلب بازگرداند. با این حال، درمان واقعی و پایدار در گرو اصلاح سبک زندگی، ترک سیگار، تغذیه سالم و مدیریت استرس است. آگاهی از ماهیت مزمن بیماری و پایبندی به درمان مادامالعمر، کلید داشتن قلبی سالم و زندگی طولانی برای مبتلایان به این عارضه است.