بیماری اسپروی گرمسیری (Tropical Sprue)
- راهنمای جامع و تخصصی بیماری اسپروی گرمسیری: از علل جغرافیایی تا درمان و تغذیه
- علت ابتلا به بیماری اسپروی گرمسیری
- نشانههای بیماری اسپروی گرمسیری
- نحوه تشخیص بیماری اسپروی گرمسیری
- روشهای درمان و دارویی بیماری اسپروی گرمسیری
- پیشگیری از بیماری اسپروی گرمسیری
- رژیم غذایی مناسب برای بیماری اسپروی گرمسیری
- تفاوت بیماری اسپروی گرمسیری با بیماری سلیاک
- عوارض و خطرات بیماری اسپروی گرمسیری
- اسپروی گرمسیری در کودکان و دوران بارداری
- اسمهای دیگر بیماری اسپروی گرمسیری
- طول درمان بیماری اسپروی گرمسیری چقدر است
راهنمای جامع و تخصصی بیماری اسپروی گرمسیری: از علل جغرافیایی تا درمان و تغذیه
بیماری اسپروی گرمسیری (Tropical Sprue) یک اختلال گوارشی مرموز و پیچیده است که مشخصه اصلی آن سوء جذب مواد مغذی است. این بیماری عمدتاً در ساکنان یا بازدیدکنندگان مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری رخ میدهد. برخلاف یک مسمومیت غذایی ساده که پس از چند روز بهبود مییابد، اسپروی گرمسیری یک شرایط مزمن است که اگر درمان نشود، میتواند منجر به سوء تغذیه شدید، کمخونی خطرناک و تحلیل رفتن بدن شود. در این بیماری، روده باریک که مسئول اصلی جذب غذاست، دچار آسیب شده و توانایی خود را برای جذب چربیها، ویتامینها (به ویژه اسید فولیک و ویتامین B12) و کربوهیدراتها از دست میدهد. در این مقاله کامل، تمام زوایای این بیماری روده بر اساس منابع معتبر پزشکی بررسی شده است.
علت ابتلا به بیماری اسپروی گرمسیری
علت دقیق بیماری اسپروی گرمسیری سالهاست که موضوع بحث محققان پزشکی است، اما اجماع کلی بر این است که این بیماری منشاء عفونی دارد. برخلاف بیماری سلیاک که یک واکنش خودایمنی به گلوتن است، اسپروی گرمسیری احتمالاً ناشی از تغییرات در جمعیت باکتریایی روده است. وقتی فردی برای مدتی طولانی در مناطق گرمسیری خاصی (مانند جنوب شرق آسیا، کارائیب، پورتوریکو یا جنوب هند) زندگی میکند، در معرض پاتوژنها یا باکتریهای محیطی قرار میگیرد. این باکتریها میتوانند تعادل طبیعی فلور میکروبی روده را برهم بزنند.
تئوری اصلی این است که رشد بیش از حد باکتریهای خاصی در روده باریک (که به طور معمول باید تعداد کمی باکتری داشته باشد) باعث آسیب به دیواره روده میشود. باکتریهایی مانند کلبسیلا پنومونیه، اشرشیا کلای و انتروباکتر کلوآکه از جمله متهمان اصلی هستند. این باکتریها سمومی تولید میکنند که مستقیماً به پرزهای روده حمله میکنند. پرزها انگشتانههای ریزی در سطح روده هستند که وظیفه جذب غذا را دارند. وقتی این پرزها صاف و تخریب شوند، سطح تماس روده با غذا کاهش مییابد و جذب متوقف میشود.
علاوه بر عامل عفونی، کمبودهای تغذیهای نیز در چرخه معیوب این بیماری نقش دارند. کمبود اسید فولیک نه تنها نتیجه بیماری است، بلکه میتواند علت تداوم آن نیز باشد. سلولهای دیواره روده عمر کوتاهی دارند و برای بازسازی مداوم به اسید فولیک نیاز دارند. وقتی باکتریها مانع جذب فولات میشوند، روده نمیتواند خود را ترمیم کند و آسیب بیشتر میشود. این چرخه میتواند ماهها یا سالها ادامه یابد. عوامل محیطی مانند بهداشت ضعیف آب و غذا و رژیم غذایی فقیر از مواد مغذی در مناطق بومی نیز زمینه را برای ابتلا فراهم میکنند. جالب است بدانید که این بیماری در آفریقای جنوب صحرا نادر است، که نشان میدهد نوع خاصی از باکتری یا عامل محیطی در بروز آن دخیل است که در همه مناطق گرمسیری وجود ندارد.
نشانههای بیماری اسپروی گرمسیری
علائم بیماری اسپروی گرمسیری معمولاً به صورت تدریجی ظاهر میشوند و میتوان آنها را در دو فاز دستهبندی کرد. در فاز اول، علائم گوارشی غالب هستند. بیمار دچار اسهال حاد میشود که پس از مدتی تبدیل به اسهال مزمن میگردد. مشخصه بارز این اسهال، وجود چربی در مدفوع است که به آن «استئاتوره» میگویند. مدفوع در این حالت حجیم، رنگبریدگی (زرد کمرنگ یا خاکستری)، بسیار بدبو و چرب است و معمولاً روی آب توالت شناور میماند و به سختی شسته میشود.
همراه با اسهال، بیمار از دردهای شکمی کرامپی (دلپیچه)، نفخ شدید و صدای زیاد شکم (قرقر کردن) شکایت دارد. این علائم ناشی از تخمیر مواد غذایی جذب نشده توسط باکتریهای روده بزرگ است. با تداوم سوء جذب، بیمار دچار کاهش وزن شدید و از دست دادن اشتها (آنورکسی) میشود. خستگی مفرط و ضعف عمومی نیز از همان ابتدا وجود دارد که ناشی از نرسیدن کالری کافی به بدن است.
فاز دوم بیماری زمانی رخ میدهد که ذخایر ویتامینی بدن تخلیه شود. این مرحله ممکن است چند ماه پس از شروع علائم گوارشی بروز کند. کمبود اسید فولیک و ویتامین B12 باعث ایجاد نوعی کمخونی به نام «کمخونی مگالوبلاستیک» میشود. علائم این مرحله شامل رنگبریدگی شدید پوست، تپش قلب، تنگی نفس با فعالیت کم و خستگی ناتوانکننده است. یکی از نشانههای خاص این مرحله، التهاب و دردناک شدن زبان (گلوسیت) و زخمهای دهانی (استوماتیت) است. زبان بیمار ممکن است قرمز براق، صاف و سوزناک شود. در موارد پیشرفته که کمبود ویتامین B12 طولانی شود، علائم عصبی مانند گزگز و بیحسی در دستها و پاها، مشکلات تعادلی و حتی تغییرات خلقی و افسردگی نیز ظاهر میشود. ورم قوزک پا (ادم) ناشی از کمبود پروتئین (آلبومین) نیز در موارد شدید دیده میشود.
نحوه تشخیص بیماری اسپروی گرمسیری
تشخیص اسپروی گرمسیری نیازمند رد کردن سایر علل شایع اسهال مزمن است و معمولاً با گرفتن شرح حال دقیق آغاز میشود. پزشک ابتدا در مورد سابقه سفر یا زندگی در مناطق گرمسیری سوال میکند. اگر فردی اخیراً از کارائیب، هند یا آسیای جنوب شرقی برگشته باشد یا ساکن آنجا باشد و دچار اسهال مزمن و کاهش وزن باشد، شک به این بیماری قوت میگیرد. اولین قدم، انجام آزمایش مدفوع برای بررسی وجود انگلها (مانند ژیاردیا یا آمیب) است، زیرا علائم عفونتهای انگلی بسیار شبیه به اسپروی گرمسیری است.
آزمایش خون کامل (CBC) برای بررسی کمخونی انجام میشود. در اسپروی گرمسیری، گلبولهای قرمز معمولاً بزرگتر از حد طبیعی هستند (ماکروسیتیک) که نشاندهنده کمبود B12 و فولات است. اندازهگیری سطح این ویتامینها، کلسیم، آلبومین و آهن خون نیز به تایید تشخیص سوء جذب کمک میکند. آزمایش چربی مدفوع (به مدت ۷۲ ساعت) نیز برای اثبات استئاتوره (دفع چربی) انجام میشود.
یکی از تستهای تشخیصی قدیمی اما مفید، تست جذب دی-زایلوز (D-xylose) است. در این تست، بیمار قند خاصی را مینوشد و سپس سطح آن در خون و ادرار اندازهگیری میشود. اگر روده سالم باشد، قند را جذب کرده و وارد خون میکند. اما در اسپروی گرمسیری، جذب مختل شده و سطح این قند در خون پایین خواهد بود.
تشخیص قطعی معمولاً با آندوسکوپی و نمونهبرداری (بیوپسی) از روده باریک انجام میشود. در زیر میکروسکوپ، بافت روده تغییرات خاصی را نشان میدهد: پرزهای روده کوتاهتر و پهنتر شدهاند (آتروفی ویلوس) و سلولهای التهابی (لنفوسیتها) در بافت دیده میشوند. البته این تغییرات بسیار شبیه به بیماری سلیاک است، با این تفاوت که در اسپروی گرمسیری شدت آسیب معمولاً کمتر است و بیمار به رژیم فاقد گلوتن پاسخ نمیدهد، بلکه به آنتیبیوتیک پاسخ میدهد. پاسخ مثبت به درمان آنتیبیوتیکی خود میتواند تاییدی بر تشخیص باشد.
روشهای درمان و دارویی بیماری اسپروی گرمسیری
درمان اسپروی گرمسیری بسیار موثر است و بر سه اصل استوار است: از بین بردن عفونت باکتریایی، جبران کمبودهای تغذیهای و ترمیم بافت روده. برخلاف بسیاری از بیماریهای گوارشی که درمانهای پیچیده دارند، این بیماری معمولاً با داروهای ارزان و در دسترس کاملاً درمان میشود، به شرطی که درمان به مدت کافی ادامه یابد.
سنگ بنای درمان دارویی، استفاده از آنتیبیوتیکها است. تتراسایکلین (Tetracycline) رایجترین داروی انتخابی برای این بیماری است. در افرادی که نمیتوانند تتراسایکلین مصرف کنند (مانند کودکان یا کسانی که حساسیت دارند)، داکسیسایکلین یا آمپیسیلین یا کوتریموکسازول تجویز میشود. نکته بسیار مهم در مورد آنتیبیوتیک درمانی در اسپروی گرمسیری، طول مدت مصرف آن است. یک دوره کوتاه چند روزه (مثل عفونت گلو) در اینجا کارساز نیست. درمان آنتیبیوتیکی باید به مدت ۳ تا ۶ ماه ادامه یابد تا اطمینان حاصل شود که فلور میکروبی روده کاملاً اصلاح شده و باکتریهای مضر بازنمیگردند.
رکن دوم درمان، تجویز اسید فولیک است. دوزهای بالای اسید فولیک (معمولاً ۵ میلیگرم در روز) تجویز میشود. اسید فولیک تاثیر شگفتانگیزی در این بیماری دارد؛ نه تنها کمخونی را درمان میکند، بلکه مستقیماً باعث بهبود اشتها و شروع ترمیم سلولهای روده میشود. در واقع، اسید فولیک به تنهایی میتواند بسیاری از علائم را بهبود بخشد، اما بدون آنتیبیوتیک احتمال عود بیماری بالاست.
رکن سوم، تزریق ویتامین B12 است. از آنجا که ذخایر B12 کبد در این بیماران تخلیه شده و جذب خوراکی آن نیز مختل است، تزریق عضلانی ویتامین B12 (معمولاً ۱۰۰۰ میکروگرم) به مدت چند هفته تا چند ماه انجام میشود تا سطح خون به حالت نرمال برگردد. اصلاح آب و الکترولیتها در بیمارانی که دچار اسهال شدید هستند نیز در روزهای اول درمان ضروری است. در اکثر بیماران، با شروع درمان علائم به سرعت بهبود مییابند؛ اشتها ظرف چند روز برمیگردد و اسهال در عرض چند هفته قطع میشود، اما تکمیل دوره درمان برای جلوگیری از بازگشت بیماری حیاتی است.
پیشگیری از بیماری اسپروی گرمسیری
پیشگیری از بیماری اسپروی گرمسیری عمدتاً بر پایه رعایت اصول بهداشت فردی و عمومی در مناطق بومی استوار است. از آنجا که علت دقیق باکتریایی هنوز ۱۰۰ درصد مشخص نیست، واکسنی برای این بیماری وجود ندارد. بنابراین، مسافران و ساکنان مناطق گرمسیری باید استراتژیهای محافظتی در برابر بیماریهای منتقله از راه آب و غذا را جدی بگیرند.
مهمترین اقدام، مصرف آب سالم است. استفاده از آب بطریهای پلمپ شده، جوشاندن آب لولهکشی یا استفاده از قرصهای تصفیهکننده آب و فیلترهای استاندارد برای نوشیدن و حتی مسواک زدن ضروری است. باید از مصرف یخ در نوشیدنیها در رستورانها پرهیز کرد، زیرا ممکن است از آب تصفیه نشده تهیه شده باشد.
شستشوی دقیق دستها با آب و صابون قبل از غذا خوردن و بعد از استفاده از سرویس بهداشتی، سدی محکم در برابر انتقال باکتریهای مدفوعی-دهانی است. در مورد مواد غذایی، قانون طلایی مسافران باید رعایت شود: “آن را بجوشانید، بپزید، پوست بگیرید یا فراموشش کنید.” مصرف میوههایی که خودتان پوست میگیرید (مثل موز و پرتقال) ایمن است، اما سبزیجات خام، سالادها و میوههای با پوست نازک (مثل انگور) که ممکن است با آب آلوده شسته شده باشند، خطرناک هستند.
غذاهای خیابانی اگرچه وسوسهانگیز هستند، اما یکی از منابع اصلی آلودگی محسوب میشوند. بهتر است از غذاهای کاملاً پخته و داغ استفاده شود. همچنین، درمان سریع و کامل اسهالهای حاد مسافرتی میتواند از تبدیل شدن آنها به وضعیت مزمن و آسیب دائمی به روده جلوگیری کند. برخی مطالعات پیشنهاد کردهاند که مصرف مکملهای اسید فولیک در طول اقامت طولانی در مناطق گرمسیری ممکن است اثر محافظتی داشته باشد، هرچند این موضوع هنوز به عنوان یک پروتکل رسمی تایید نشده است.
رژیم غذایی مناسب برای بیماری اسپروی گرمسیری
رژیم غذایی در بیماری اسپروی گرمسیری نقش درمانی و حمایتی دارد. در فاز حاد بیماری که روده به شدت آسیب دیده و توانایی جذب چربی را ندارد، رژیم غذایی باید کمچرب باشد. چربی هضم نشده باعث بدتر شدن اسهال و از دست رفتن بیشتر آب بدن میشود. بنابراین مصرف روغن، کره، غذاهای سرخکرده، لبنیات پرچرب و گوشتهای چرب باید محدود شود. روغنهای MCT (تریگلیسیرید با زنجیره متوسط) که راحتتر جذب میشوند، میتوانند جایگزین مناسبی برای تامین انرژی باشند.
به دلیل عدم تحمل لاکتوز ثانویه که در اثر تخریب پرزهای روده ایجاد میشود، اکثر بیماران در ابتدای درمان قادر به هضم شیر و لبنیات نیستند. بنابراین حذف موقت شیر و محصولات حاوی لاکتوز برای کاهش نفخ و اسهال ضروری است. پس از بهبود بافت روده با دارو، میتوان کمکم لبنیات را به رژیم بازگرداند.
رژیم غذایی باید پرپروتئین و پرکالری باشد تا کاهش وزن شدید و تحلیل عضلانی جبران شود. مصرف گوشتهای لخم (مرغ، ماهی)، تخممرغ و منابع گیاهی پروتئین توصیه میشود. به دلیل کمبود شدید ویتامینها، مصرف غذاهای غنی از فولات (مانند اسفناج، بروکلی، جگر، حبوبات) و ویتامین B12 (گوشت قرمز، ماهی، تخممرغ) باید افزایش یابد، هرچند مکملهای دارویی همچنان لازم هستند.
مصرف موز به دلیل داشتن پتاسیم بالا (که در اسهال دفع میشود) و هضم آسان، بسیار مفید است. وعدههای غذایی باید کوچک و متعدد (مثلاً ۶ وعده در روز) باشند تا فشار کمتری به روده ضعیف وارد شود. هیدراتاسیون و نوشیدن مایعات حاوی الکترولیت (مانند محلول ORS خانگی یا دوغ بدون گاز و کمچرب) برای جبران آب از دست رفته حیاتی است.
تفاوت بیماری اسپروی گرمسیری با بیماری سلیاک
یکی از مهمترین چالشهای تشخیصی، تفکیک اسپروی گرمسیری از بیماری سلیاک (اسپروی غیرگرمسیری) است. هر دو بیماری باعث صاف شدن پرزهای روده و سوء جذب میشوند و علائم بالینی مشابهی دارند. اما تفاوتهای کلیدی وجود دارد. بیماری سلیاک یک بیماری خودایمنی است که در اثر واکنش به پروتئین گلوتن (موجود در گندم و جو) ایجاد میشود و در هر کجای دنیا رخ میدهد. درمان آن حذف مادامالعمر گلوتن است و به آنتیبیوتیک پاسخ نمیدهد.
در مقابل، اسپروی گرمسیری بیماری عفونی است که محدود به مناطق جغرافیایی خاص است. بیماران مبتلا به اسپروی گرمسیری معمولاً با رژیم فاقد گلوتن بهبود نمییابند (یا بهبود ناچیزی دارند)، اما به آنتیبیوتیک و اسید فولیک پاسخ دراماتیک و سریعی میدهند. همچنین در آزمایش خون سلیاک، آنتیبادیهای خاصی (مانند Anti-tTG) بالا میرود که در اسپروی گرمسیری منفی است. از نظر بافتشناسی نیز، آسیب روده در سلیاک معمولاً شدیدتر و کاملتر است، در حالی که در اسپروی گرمسیری آسیب متغیرتر و خفیفتر دیده میشود. تشخیص صحیح بسیار مهم است، زیرا درمان اشتباه باعث تداوم بیماری میشود.
عوارض و خطرات بیماری اسپروی گرمسیری
اگر بیماری اسپروی گرمسیری تشخیص داده نشود یا درمان نشود، عوارض جدی و ناتوانکنندهای به همراه دارد. مهمترین عارضه، سوءتغذیه شدید و کاشکسی (لاغری مفرط) است که بدن را در برابر سایر عفونتها آسیبپذیر میکند. سیستم ایمنی ضعیف شده نمیتواند با بیماریهای ساده مبارزه کند و خطر مرگ و میر افزایش مییابد.
کمخونی شدید مگالوبلاستیک ناشی از کمبود B12 و فولات میتواند منجر به نارسایی قلبی شود، زیرا قلب مجبور است برای جبران کمبود اکسیژن خون، شدیدتر کار کند. همچنین کمبود طولانیمدت ویتامین B12 میتواند باعث آسیبهای عصبی دائمی شود. تخریب پوشش میلین اعصاب منجر به نوروپاتی محیطی (بیحسی و گزگز دست و پا) و در موارد پیشرفتهتر، دژنراسیون طناب نخاعی میشود که میتواند باعث مشکلات تعادلی و فلج شود. این آسیبهای عصبی حتی پس از درمان نیز ممکن است به طور کامل برگشتپذیر نباشند.
کمبود کلسیم و ویتامین D ناشی از سوء جذب چربی، منجر به نرمی استخوان (استئومالاسی) و پوکی استخوان میشود که خطر شکستگیهای استخوانی را افزایش میدهد. کمبود ویتامین K نیز میتواند باعث اختلالات انعقادی و خونریزیهای خودبهخودی (مانند خونریزی لثه یا کبودی پوست) شود. در زنان، سوءتغذیه میتواند منجر به قطع قاعدگی (آمنوره) و ناباروری موقت شود.
اسپروی گرمسیری در کودکان و دوران بارداری
اسپروی گرمسیری در کودکان میتواند عواقب ویرانگری داشته باشد. کودکان به دلیل ذخایر کمتر مواد مغذی و نیاز بالا برای رشد، بسیار سریعتر از بزرگسالان دچار عوارض میشوند. علامت اصلی در کودکان، علاوه بر اسهال، «توقف رشد» (Failure to Thrive) است. کودک وزن نمیگیرد، قدش کوتاه میماند و دچار تاخیر در بلوغ میشود. کمبود مواد مغذی بر رشد مغزی و شناختی کودک نیز تاثیر منفی میگذارد و میتواند باعث افت تحصیلی و مشکلات تمرکز شود. درمان در کودکان مشابه بزرگسالان است (آنتیبیوتیک و ویتامین)، اما دوز داروها باید با دقت تنظیم شود. تتراسایکلین در کودکان زیر ۸ سال ممنوع است (چون باعث تغییر رنگ دندان میشود) و داروهای جایگزین استفاده میشود.
در دوران بارداری، نیاز بدن مادر به اسید فولیک برای رشد سیستم عصبی جنین بسیار بالاست. اگر زن بارداری دچار اسپروی گرمسیری شود، ذخایر فولات او به سرعت تخلیه میشود. این وضعیت خطر جدی برای جنین دارد و میتواند منجر به نقایص لوله عصبی (مانند اسپینا بیفیدا)، زایمان زودرس و وزن کم هنگام تولد شود. کمخونی شدید مادر نیز خطر خونریزی هنگام زایمان و نارسایی قلبی را افزایش میدهد. تشخیص و درمان فوری در زنان باردار حیاتی است و مکملهای اسید فولیک با دوز بالا باید فوراً شروع شود. خوشبختانه آنتیبیوتیکهایی وجود دارند که در بارداری ایمن هستند و میتوانند برای درمان بیماری استفاده شوند.
اسمهای دیگر بیماری اسپروی گرمسیری
این بیماری در متون پزشکی با نام اصلی Tropical Sprue شناخته میشود. کلمه “Sprue” ریشه هلندی دارد (Spruw) که قرنها پیش برای توصیف بیماریهای دهانی و گوارشی استفاده میشد. در زبان فارسی، ترجمه مستقیم آن یعنی “اسپروی گرمسیری” یا “اسپروی استوایی” رایج است.
گاهی اوقات به دلیل شباهت علائم با سلیاک، به آن “Post-infectious Sprue” (اسپروی پس از عفونت) نیز گفته میشود، هرچند این نام کمتر رایج است. در برخی منابع قدیمی ممکن است نام “Cochin China Diarrhea” یا “Hill Diarrhea” را ببینید که به مناطق خاصی که بیماری در آنجا شایع بوده اشاره دارد، اما این نامها امروزه منسوخ شدهاند. مهم است که آن را با “اسپروی غیرگرمسیری” (Non-tropical Sprue) اشتباه نگیرید، زیرا اسپروی غیرگرمسیری نام قدیمی و دیگر بیماری سلیاک است.
طول درمان بیماری اسپروی گرمسیری چقدر است
یکی از ویژگیهای کلیدی درمان اسپروی گرمسیری، طولانی بودن دوره آن است. در حالی که علائم بالینی (مانند اسهال و اشتها) معمولاً ظرف چند روز تا یک هفته پس از شروع آنتیبیوتیک و فولات بهبود مییابند، اما درمان باید برای مدت طولانی ادامه یابد تا از بازگشت بیماری جلوگیری شود.
برای افرادی که برای اولین بار مبتلا شدهاند و علائم کوتاهمدتی داشتهاند (کمتر از چند ماه)، دوره درمان معمولاً ۳ ماه در نظر گرفته میشود. اما برای کسانی که علائم طولانیمدت داشتهاند یا ساکن مناطق بومی هستند، دوره درمان استاندارد ۶ ماه است. در برخی موارد مقاوم یا عودکننده، ممکن است نیاز به درمان آنتیبیوتیکی تا یک سال باشد.
ترمیم کامل پرزهای روده و بازگشت آن به حالت نرمال میکروسکوپی ممکن است چندین ماه زمان ببرد. قطع زودهنگام داروها به محض قطع شدن اسهال، شایعترین علت شکست درمان و عود بیماری است. بنابراین بیماران باید توجیه شوند که دوره درمان را کامل کنند. مکملهای ویتامینی (B12 و فولات) نیز باید تا زمانی که آزمایش خون نرمال شود و روده کاملاً بهبود یابد، ادامه داشته باشند.
جمعبندی
بیماری اسپروی گرمسیری یک اختلال سوء جذب عفونی است که در مناطق گرمسیری رخ میدهد و ناشی از تغییر فلور باکتریایی روده است. علائم اصلی شامل اسهال مزمن، مدفوع چرب (استئاتوره)، کاهش وزن و کمخونی ناشی از فقر اسید فولیک و ویتامین B12 است. تشخیص با رد کردن انگلها و مشاهده صاف شدن پرزهای روده در بیوپسی انجام میشود. درمان بسیار موثر است و شامل مصرف طولانیمدت آنتیبیوتیک (مانند تتراسایکلین) به همراه اسید فولیک برای ۳ تا ۶ ماه میباشد. با رعایت بهداشت آب و غذا میتوان از آن پیشگیری کرد. تفاوت اصلی آن با سلیاک، پاسخ به آنتیبیوتیک و عدم ارتباط با گلوتن است.